Rozdział 3 „Głos rozsądku 2”

Słońce stoi już wysoko, gdy Geralta budzi ze snu kobiecy głos wołający go po imieniu. Do izby weszła Nenneke — kapłanka, która otwiera okiennice i strofuje śpiących, że jest późno. Zbudzony wiedźmin odruchowo przysłania oczy dłonią przed światłem; to gest zupełnie niepotrzebny, bo wystarczyłoby zwęzić źrenice w pionowe szparki — pierwszy tak wyraźny sygnał, że oczy wiedźmina nie działają jak ludzkie. Dziewczyna, która spała przytulona ustami do jego ramienia, zrywa się z łoża i podnosi z podłogi opończę. Dopiero teraz, z ust Nenneke, pada jej imię: Iola.

W dziennym świetle Iola wygląda zupełnie inaczej niż o świcie. Nie ma już w sobie nic z rusałki ani świetlistej zjawy: jej oczy okazują się modre, nie czarne, a na nosie, dekolcie i ramionach ma piegi — wdzięczne, pasujące do rudawych włosów. Geralt ze wstydem łapie się na tym, że czuje do niej żal o to, że nie pozostała marzeniem — i od razu wie, że tego żalu nigdy sobie nie wybaczy. Woła za nią „zaczekaj", ale Nenneke ucina próbę rozmowy jako bezcelową: Iola i tak mu nie odpowie. Dziewczyna, zakłopotana i zaróżowiona, drepcze boso do drzwi owinięta opończą — a myśl wiedźmina urywa się na imieniu, które czytelnik widzi po raz pierwszy: niezgrabna Iola w niczym nie przypomina już... Yennefer. Kim jest Yennefer, rozdział nie zdradza ani słowem.

Rozmowa z Nenneke ujawnia wreszcie, gdzie toczy się rama opowieści: to świątynia Melitele pod Ellander. Geralt niepokoi się, czy Iola nie zostanie ukarana za tę noc. Nenneke parska na to śmiechem: tu nie pustelnia ani konwent — bogini Melitele nie zabrania swoim kapłankom „niczego. Prawie". Wyjaśnia też, dlaczego mówienie do Ioli nie ma celu: dziewczyna złożyła ślub milczenia — rodzaj wyrzeczenia — i nie odzywa się wcale.

Potem kapłanka siada na skraju łoża i zmienia wiedźminowi opatrunek na szyi. Tu wychodzi na jaw, jak Geralt trafił do świątyni: przyjechał leczyć ranę po szponach królewny z Wyzimy. Zaraz po jego przybyciu Nenneke usunęła grube szwy z szewskiej dratwy, którymi zszyto go w Wyzimie, otworzyła ranę i opatrzyła ją na nowo — dlatego przyjechał prawie zdrowy, a teraz znów jest chory i obolały. Nie protestuje jednak: zna Nenneke od lat i ufa jej ogromnej wiedzy o leczeniu oraz bogatej świątynnej aptece. Kapłanka przy każdej zmianie opatrunku klnie na tę ranę: przecięte mięśnie i ścięgna, o mały włos od tętnicy szyjnej — jej zdaniem Geralt traci refleks, skoro dopuścił „zwykłą strzygę" tak blisko. Diagnoza jest surowa: nawet przy niebywałych wiedźmińskich zdolnościach regeneracyjnych pełną sprawność szyi odzyska dopiero za kilka miesięcy i do tego czasu ma nie próbować sił w walce z ruchliwym przeciwnikiem. Na sarkastyczne pytanie, z czego w takim razie ma przez ten czas żyć, odpowiedzi nie dostaje. Nenneke wysyła go na śniadanie do refektarza i zapowiada: po sanktuarium ma się nie pętać, a szukać jej nie musi — sama go znajdzie.

Czekając, Geralt spaceruje po terenie świątyni: topolową alejką od bramy ku budynkom mieszkalnym i wtopionemu w urwistą skałę blokowi sanktuarium, potem między ogrody i zabudowania gospodarskie, gdzie kilkanaście kapłanek w szarych roboczych szatach pieli grządki i karmi ptactwo. Większość z nich to dziewczęta młode, niektóre nieledwie dzieci. Choć wiedźmin bywa tu raz, czasem dwa razy do roku, prawie nikogo nie rozpoznaje — bo wychowanki świątyni przychodzą i odchodzą w świat: jako wieszczki do innych świątyń, jako położne i uzdrowicielki od chorób kobiecych i dziecięcych, jako wędrowne druidki, nauczycielki i guwernantki. Narracja dopowiada, czym jest kult Melitele: to jedna z najstarszych religii, sięgająca czasów przedludzkich, w której zlały się dawne kulty bogiń urodzaju i płodności — i której, w odróżnieniu od wielu wyznań zepchniętych w zapomnienie, do dziś nie brakuje ani wyznawców, ani sponsorów. Przy tej okazji pada — po raz pierwszy w tomie — imię przyjaciela Geralta: trubadur Jaskier, lubiący uchodzić za specjalistę we wszystkich możliwych dziedzinach, tłumaczy popularność bogini prościej niż uczeni. Kult Melitele to kult kobiecy: rodząca kobieta musi krzyczeć i wzywać na ratunek jakieś bóstwo — a skoro kobiety rodziły, rodzą i będą rodzić, Melitele o wiernych martwić się nie musi.

W ogrodach Nenneke odnajduje wiedźmina i przechodzi do rzeczy. Chce, żeby Geralt zasiadł z nią i z Iolą do transu: dziewczyna cieszy się szczególną łaską bogini i jej zdolności mogą pozwolić „poczytać" w kłębowisku sił, które kapłanka wyczuwa wokół wiedźmina. Nenneke zna Geralta od czasów, gdy sięgał jej do paska spódnicy — i czuje, że coś jest z nim nie tak: że kręci się w jakimś wirze, zaplątany w pętlę, która powoli się zaciska. Geralt odmawia z trzech powodów: nie wierzy, by trans cokolwiek dał; boi się o Iolę, bo taki wysiłek może być dla medium zbyt duży; a jego samego — jak twierdzi — w ogóle nie da się zahipnotyzować. W zamian proponuje zwykłe zwierzenia przy antałku piwa: opowie o ciekawszych wydarzeniach ostatnich lat, bez żadnej metafizyki. Pod tą przepychanką tli się spór poważniejszy — o wiarę. Nenneke zna poglądy Geralta: bogowie są dla niego tylko wymyśloną na użytek prostaczków personifikacją ślepej siły Natury. Dla niej samej wiara znaczy co innego — pozwala oczekiwać od natury tego, co uosabia jej bogini: ładu, prawa, dobra i nadziei. Rozdział zamyka riposta kapłanki. Geralt broni się, że skoro w trans nie wierzy, jego niewiara z góry przekreśla sens całej próby — na co Nenneke odpowiada z dziwnym uśmiechem, że wcale nie: gdyby niewiara mogła cokolwiek przekreślić, byłby to pierwszy znany jej dowód na to, że niewiara ma jakąkolwiek moc.

„Kapłanka nie boi się sceptycyzmu wiedźmina: gdyby jego niewiara mogła przekreślić wróżbę, byłby to pierwszy znany jej dowód na to, że niewiara ma jakąkolwiek moc.”