Znaki, eliksiry, prawa i przekleństwa Starszej Mowy: każdy termin z definicją, która pojawia się dokładnie wtedy, gdy pada w książce.
Królestwo Północy rządzone przez króla Demawenda, ze stolicą w Vengerbergu, rodzinnym mieście Yennefer. Jedno z Czterech Królestw, których wojska stanęły przeciw Nilfgaardowi pod Sodden. Po wojnie Demawend kłóci się z Henseltem z Kaedwen o Marchię Północną, a Północ, zamiast się jednoczyć, wraca do dawnych swarów.
Elfka, która ponad dwieście lat temu, po drugim starciu elfów z ludźmi, wbrew woli starszyzny poderwała niemal całą elfią młodzież na ostatni, rozpaczliwy bój; przez ludzi i krasnoludów zwana Elireną, przez elfy także Białą Różą z Shaerrawedd. Młodzi ginęli z jej imieniem na ustach, godnie i z honorem, tak jak im obiecała, i zostali bezlitośnie zmasakrowani. Ocalili honor, ale zgubili własny lud: elfy są długowieczne, lecz płodna jest u nich wyłącznie młodzież, więc pokolenie, które poszło za Aelirenn, nie zostawiło potomstwa. Jej twarz wykuto w marmurowej płycie przy fontannie Shaerrawedd, gdzie do dziś kwitną jej białe róże.
Lud Olch: elfy zamieszkujące inny świat niż ten, w którym toczy się saga. Z Aen Seidhe, Ludem Wzgórz, łączy ich pokrewieństwo, lecz dzieli historia, bo Aen Elle dawno temu, gdy między światami dało się jeszcze podróżować, odeszli do uniwersum, które uznali za ciekawsze; jak pokazuje jar pełen rozrąbanych ludzkich czaszek, świat ten nie był pusty, tylko został zdobyty, a z jego dawnych mieszkańców przetrwała drobna, szaro odziana rasa służebna. Aen Elle są niezwykle wysocy, mówią odmianą Starszej Mowy zwaną ellylon, mieszkają w ażurowych pałacach Tir ná Lia, nie spieszą się nigdy i powtarzają, że czas nie ma znaczenia; rządzi nimi Król Olch. Z jednorożcami, o których mówi się, że elfy i one kochają się nawzajem, łączy ich dziś raczej zbrojny rozejm niż miłość.
Elfy, Starszy Lud: wysocy, o ostrych rysach, wielkich oczach i szpiczasto zakończonych uszach, długowieczni. Władali tą ziemią, nim odebrali im ją ludzie. Dziś, wygnani z dolin w dzikie góry, głodują: słońce świeci inaczej, dawne pożywienie ginie, a uprawiać ziemi nigdy się nie nauczyli, bo, jak mówi Filavandrel, ziemia rodziła dla nich z miłości. Handel i współżycie z ludźmi odrzucają z dumy, która w oczach Geralta jest obroną żałosną i zarazem wyrokiem. Mówią Starszą Mową.
Słynny uniwersytet w Oxenfurcie, otoczony murem z główną bramą zwaną Bramą Filozofów. Teren uczelni jest eksterytorialny i święty: studenci i wykładowcy pozostają nietykalni, więc tajne służby węszą wśród alejek, ale nie śmią naprzykrzać się akademikom, a niechęć żaków do szpicli jest przysłowiowa. W katedrach (od Medycyny i Zielarstwa przez Alchemię, Technikę zwaną przez żaków „Deus ex machina", Truwerstwo i Poezję po Historię Naturalną z własnym zwierzyńcem) wykłada się wszystko, co można wiedzieć, a nauka miewa i praktyczne owoce, jak eksperymentalna oczyszczalnia ścieków na bazie dawnego elfiego akweduktu. Studiował tu cztery lata Jaskier, który po celująco zdanych egzaminach przez rok wykładał truwerstwo, a potem wolał już tylko gościnne wykłady, bo zamiłowanie do włóczęgi wygrywało w nim ze stałym dochodem.
W Starszej Mowie: szpieg, donosiciel. Słowem tym elfy i ludzie pogranicza określają królewskich konfidentów, których po rebelii na Thanedd pełno jest w miastach i przy gościńcach: wystarczy jedno nieostrożne pytanie albo skrzywienie ust, by an'givare doniósł, a kat zaświecił ciekawskiemu czerwonym żelazem w lochu.
Kraina dzikich borów na lewym, północnym brzegu Wielkiej Jarugi, na wschód od Sodden; od północy zamyka ją skaliste przedpole masywu Mahakamu. Kraj jest praktycznie bezludny, strategicznie mało ważny i ubogi we wszystko prócz jednego: angreńskiego złota, czyli cedrów, jaworów i sosen, bezcennego budulca spławianego bindugami w dół rzeki do tartaków i stoczni. Właśnie o ten spław toczy się w Angrenie wojna, w której stukot drwalskich toporów nie milknie nawet wtedy, gdy po wzgórzach cwałują podjazdy. W angreńskich borach mają też siedzibę druidzi z Caed Dhu, a przez krainę od zawsze wiodą szlaki komand Scoia'tael ciągnących z Doliny Kwiatów i Gór Sinych do Temerii.
Stolica Kaedwen, siedziba dworu króla Henselta. Leży przy szlaku wiodącym z północnych gór na południe kraju; to stąd płyną rozkazy dla wojska pacyfikującego kaedweńskie puszcze, w których krąży Scoia'tael, i stąd wyszedł konwój „o specjalnym znaczeniu" komisarza Wencka.
Wielkie, stałe Wrota między światami, w odróżnieniu od pojedynczych skoków dostępnych garstce obdarzonych. Przed Koniunkcją Sfer podróże między światami były możliwe, potem drzwi się zamknęły, a Aen Elle raz jeszcze zdobyli nad nimi władzę, wedle jednorożców oszukawszy i wykorzystawszy je, po czym władzę tę utracili. Dziś Wiedzący Avallac'h dociera ledwie do Tir ná Béa Arainne, a jeźdźcy Eredina błądzą po Spirali, dlatego elfom tak zależy na dziecku Starszej Krwi, którego moc miałaby otworzyć Wrota na nowo: oficjalnie po to, by przed zapowiadanym przez wróżbę Itliny Białym Zimnem ewakuować z ginącego świata Aen Seidhe, a nawet ludzi.
Słynna szkoła dla młodych czarodziejek na wyspie Thanedd, przylepiona do skał jak jaskółcze gniazdo, ze ślicznymi krużgankami, mostkami i ogrodami nad przepaścią. Adeptkom niczego się nie żałuje (żyją jak królewny, a z ich potrzeb utrzymuje się połowa Gors Velen), ale wolności mają niewiele: nie wolno im opuszczać wyspy ani wychodzić do miasta, a obcy, choćby burgrabia, mają wstęp najwyżej do położonej u podnóża Loxii. Roczne czesne wynosi tysiąc dwieście novigradzkich koron, immatrykulacja nowej adeptki około dwustu. Nauka zaczyna się od pierwszego roku, zwanego freblówką, niezależnie od tego, co kandydatka już umie. Rektorką szkoły jest Margarita Laux-Antille, a przed nią była nią arcymistrzyni Tissaia de Vries. Ciri, obejrzawszy szkołę z murów Gors Velen, wydała o niej opinię krótką: to nie szkoła, tylko więzienie na skale nad przepaścią.
Sztuka odnajdywania ludzi po gwiazdach, domena astrologów, nie czarodziejów. Wymaga dokładnej daty i godziny urodzenia poszukiwanego oraz najlepiej przedmiotu, który do niego należał (włosy w zupełności wystarczą); duża odległość bardzo ją utrudnia, a magiczna protekcja nad poszukiwanym praktycznie wyklucza. Nawet w sprzyjających warunkach daje jedynie lokalizację przybliżoną, rejon lub radius, z dużą tolerancją błędu, co bywa kłopotliwe, gdy zleceniodawcą jest imperator, którego tolerancja rośnie dokładnie w tym samym tempie, w jakim maleje tolerancja astrologa.
Podziemne stworzenia bytujące stadnie w jaskiniach i kopalniach, z wyglądu przypominające okrągłe, pokryte kurzem kule szaroburych kudłów, spod których wybałuszają się wielkie jarzące ślepia, a w rozwierających się paszczękach błyskają stożkowate kły. Poruszają się, turlając i tocząc po spągu, gaworzą monotonnie i pachną ostro i kwaśno; bywają duże jak dojrzała dynia i większe. Wobec intruzów zachowują się na ogół spokojnie, ale rozjuszone, na przykład widokiem krzywdy mniejszego stworzonka, potrafią chwycić człowieka sękatymi, twardymi jak kamień łapskami i unieruchomić go całym stadem. Wraz z pukaczami zasiedlają kopalnie wokół Belhaven i jaskinie pod Gorgoną.
Gad gnieżdżący się w lochach i podziemiach: jaszczurczy ogon, zakrzywiony ptasi dziób, błoniaste skrzydła, sierpowate szpony i wydęte, karminowe podgardle. Ludowa mądrość głosi, że kto wchodzi do jego legowiska, ten przepadł, bo „bez zwierciadła bazyliszka nie zabić". Geralt załatwia jednak takiego zwyczajnie, mieczem, za dwieście lintarów. Wiedźmini znają bazyliszki od gorszej strony: pod względem stężenia złej woli mają wśród potworów najgorszą sławę.
Zwiastunka czyjejś rychłej i gwałtownej śmierci: upiorzyca, której straszny skowyt niesie się nocą i mrozi krew w żyłach. Nie atakuje i nie zabija, jej głos jest wróżbą. W makabryczną noc jesiennego Ekwinokcjum beann'shie zaskowyczała, gdy niebo pokryły chmury gaszące księżyc, tuż przed tym, jak przez czarny nieboskłon przecwałował Dziki Gon.
Święto przypadające w maju. Geralt wylicza w rozmowie z Iolą, że pewien dzieciak musiał urodzić się „gdzieś w okolicach święta Belleteyn", a za interesujący zbieg okoliczności uznaje to, że w Belleteyn urodziła się także Yennefer.
Wiedźmiński eliksir, musujący płyn o dziwnym smaku, który uderza zimnem w przełyk i rozlewa się ciepłem po ciele. Wiedźmini nazywają go lekkim środkiem „na miłe sny" i piją wieczorami (to od niego świecą im wtedy oczy); w odróżnieniu od czarnej mewy nie jest halucynogenny, a jego naturalne składniki rozcieńcza się dużą ilością wody. Sporządza się go, mieszając w karafie zawartość osobnego flakonika. Dla zwykłego człowieka napój jest łagodny, ale u Źródła potrafi wyzwolić trans: Ciri, która pierwszego wieczora w Kaer Morhen wypiła przez pomyłkę stojącą na stole mewę, zaczęła po niej mówić nieswoim głosem.
Oficjalnie: be-pe-pe, przydział, którym wyzimska komisja werbunkowa kwituje rekrutów bez konia, łuku i miecza. Nieoficjalną, pełną nazwę nowicjusz poznaje dopiero od sierżanta na majdanie za Mariborską Bramą. W Biednej Pierdolonej Piechocie musztruje się oberwańców, którym do prawej nogi przywiązano wiecheć siana, a do lewej pęk słomy, bo komendy „w lewo" i „w prawo" to dla wielu z nich abstrakcja; rytm wyznaczają ryki gefrejtrów „Słoma! Siano!" i kije, które mają nauczyć moresu, nim nauczy go bój.
Girlanda losu: elfia mandala ze stylizowanych kwiatów dębu, tawuły i żarnowca, splecionych w wieniec wokół znaków przeznaczenia. W symbolice Starszych Ras wieża rażona piorunem oznacza chaos i destrukcję, zagładę ustalonych wartości i ustalonego porządku; jaskółka ponad wieżą jest symbolem nadziei. Linia losu bywa kręta, ale wiedzie tam, dokąd ma wieść, żeby wypełniło się, co ma się wypełnić.
Przysięga krwi ze Skellige: najcięższe ze zobowiązań, jakie może wziąć na siebie wyspiarz, składane z obnażonym ostrzem wobec świadków. Bloedgeas wiąże ręce mocniej niż prawo i polityka: to na taką przysięgę, złożoną niegdyś Calanthe i małej Ciri po sztormie, który zabrał Pavettę, powołuje się Yennefer, żądając od jarla Cracha an Craite pomocy, i jarl, choć chwilę wcześniej zapowiadał jej szafot, przysięgi dotrzymuje.
Rycerstwo księstwa Toussaint: wytworni kawalerowie w pełnych zbrojach, którzy błądzą po gościńcach, chronią trakty i przełęcze (bo jeśli kupcy nie dotrą, wszyscy pójdą z torbami) i tępią hultajstwo. Rozpoznać ich można po kwiecistej, celowo kretyńskiej manierze mówienia z „na honor" co drugie zdanie, po której bractwo się poznaje jak po godle na tarczy, oraz po fantazyjnych ślubach: rycerz przysięga na czaplę albo na żurawia, że położy określoną liczbę grasantów, że będzie rok walczył incognito albo z okiem przewiązanym szarfą od damy, a do czasu spełnienia przysięgi odmawia sobie wina, wołowiny albo wyjawiania imienia. Błądzenie jest powołaniem szlachetnym, co nie przeszkadza, że opłacanym: co miesiąc rycerze karnie ustawiają się w ogonku do książęcego kamerariusa po wypłatę, bo błędny też bywa głodny.
Królestwo króla Venzlava, sąsiadujące z Brokilonem od wschodu, za lewym brzegiem rzeki Wstążki. Venzlav, władca jak na swoje czasy sprawiedliwy i miłujący pokój, chciałby zakończyć dwustuletnią wojnę o las: proponuje driadom enklawę w zamian za Brokilon po rzekę Vdę, którą uważa za naturalną granicę między Brugge a Verden, i posyła do Eithné Geralta z poselstwem. Odpowiedź, jaką dostaje, brzmi tak samo jak od wieków: szum liści.
Rzadki rodzaj wampira, zdolny wychodzić na słońce (czego nie potrafią zwykłe wampiry ani pokrewne im mule i alpy). Przybiera postać filigranowej dziewczyny (do złudzenia podobnej do rusałki) albo ogromnego czarnego nietoperza; jej śpiew niesie obezwładniającą grozę, a wrzask uderza falą zdolną miażdżyć żebra i łamać wiedźmińskie Znaki. Mówi wprost do cudzego umysłu, próbuje zniewalać umysły ofiar snami, żywi się krwią. Srebro ją parzy, ale ledwie rani: cięcie, które rozpołowiłoby inną bestię, zostawia draśnięcie. Zawodzi ją jedno: konie wyczuwają bruxę bezbłędnie.
Elfia brygada kawalerii w służbie Nilfgaardu, sformowana z bojowników Scoia'tael i wcielona w skład cesarskiej Czwartej Armii Konnej; jej żołnierze noszą na naramiennikach srebrne błyskawice. Pod Mariborem i Mayeną zdobyła sobie u Nordlingów ponurą sławę „starych znajomych", a pod Brenną, dowodzona przez Isengrima Faoiltiarnę, przerwała front na styku Temerii i Redanii. Sojusz z Cesarstwem nie zbliżył elfów do ludzi, z którymi przyszło im walczyć ramię w ramię: sam marszałek Coehoorn myśli o nich, że są inni i obcy, a część żołnierzy brygady traktuje wojnę jak eksterminację, czego dowodzi napad na lazaret i dobijanie rannych, na których Yaevinn wykłada swoją logikę „braku zgodności interesów".
Chorągiew lekkiej jazdy z Ban Gleán w armii króla Henselta, rozpoznawalna po burych płaszczach i bobrzych kołpakach; służy w niej dziesiętnik Zyvik. Patroluje szlaki Kaedwen i ściera się z komandami Scoia'tael, a w wojnie o Aedirn przypada jej rola, z której żołnierze nie są dumni: iść przodem w „braterskiej pomocy" dla Dolnej Marchii, czyli w rozbiorze sąsiedniego królestwa, z zakazem podejmowania walki z Nilfgaardczykami za rzeczką Dyfne.
Bory w Angrenie, krainie na lewym, północnym brzegu Wielkiej Jarugi, w których ma siedzibę krąg druidów. Wedle Regisa druidzi z Caed Dhu orientują się jak mało kto w sprawach magii, przeznaczenia i innych nadprzyrodzonych elementów, warto więc pytać ich o rzeczy, których nie wie nikt inny.
Górskie królestwo na dalekiej północy, władztwo młodego króla Niedamira; jego znakiem jest srebrny gryf na purpurze. Sąsiedzi drwią, że całe królestwo widać „z wysokości ostrokołu warowni", ale trzystu pancernych i półtora tysiąca piechoty czyni z Niedamira siłę, z którą nikt w okolicy nie chce zadzierać.
Po elfiemu Aenyell'hael. Wedle idącej na wojnę starszyzny Scoia'tael ogień oczyszcza i hartuje, a przejść przez niego trzeba, nawet wiedząc, że można w nim zgorzeć. Ludzkie tłumaczenie tego słowa daje tytuł całemu tomowi: chrztem ognia bywa pierwsza bitwa, ale i każda droga, na którą wyrusza się przez płonący świat.
Lwiogłowy Pająk, mroczne bóstwo czczone m.in. w chramie w Gelibolu: na ołtarzu leżą tam czaszki i piszczele, a ogień płonie na zielono. Klątwa rzucona przez kapłankę Coram Agh Tera należy do najcięższych. Jej zdjęcie wymaga wiedzy i zdolności, których nie ma nawet wiedźmin.
Regularny krąg czerwonawych grzybków wystających z mchu. Wygląda złowieszczo, ale wedle Geralta jest „zwyczajne": koń nie ma się przy nim czego płoszyć.
Wiedźmiński eliksir o działaniu halucynogennym: Geralt wozi go w kuferku we flakonie pieczętowanym zielonym lakiem. Po zażyciu ranny wiedźmin śpi, rzuca się i bredzi, a potem leży jak nieżywy; w majakach wraca to, co na jawie trzyma pod kluczem. Uzdrowicielka Visenna, która wyleczyła Geraltowi nogę po walce na uroczysku, nie mogła pojąć, po co ranny bierze halucynogeny równolegle z eliksirem leczniczym, i zostawiła mu radę: halucynacje nie leczą. Niczego.
„Przekleństwo Czarnego Słońca", jak mówią czarodzieje, albo „mania obłąkanego Eltibalda", jak mówi Geralt. Mag Eltibald wywiódł z napisów na menhirach Dauków, płyt nagrobnych Wożgorów i legend bobołaków, że zaćmienie słońca zwiastuje powrót Lilit i zagładę ludzkości, którą utoruje „sześćdziesiąt niewiast w koronach złotych, które krwią wypełnią doliny rzek". Dziewczęta z wielkich rodów urodzone po zaćmieniu uznano za potwornie zmutowane: Rada Czarodziejów kazała je zrazu zabijać (i sekcjonować), potem zamykać w wieżach, gdzie popadały w apatię i szybko umierały, tuż przed śmiercią zdradzając dar jasnowidzenia. Selekcja bywała omylna, do czego czarodzieje przyznają się niechętnie. Czy mutacja w ogóle istniała, czy była pretekstem do mieszania w dynastiach? Tego sporu opowiadanie nie rozstrzyga.
Kobiety magii rekrutują się, wedle gorzkiej wiedzy Geralta, niemal wyłącznie z córek, które nie miały szans na zamążpójście: w przeciwieństwie do kapłanek i druidek czarodzieje przyjmują na nauki każdą dziewczynkę z predyspozycjami, także brzydką i kaleką. Potem wkracza magia: prostuje nogi, reperuje źle zrośnięte kości, łata zajęcze wargi, usuwa blizny i ślady po ospie. „Atrakcyjności" wymaga prestiż profesji, nie szczęście adeptki. Rezultatem bywają pseudoładne kobiety o złych i zimnych oczach brzydul, które pod magiczną maską nie umieją zapomnieć, kim były. Edukacja zrywa więzi z rodziną (liczy się odtąd wyłącznie konfraterstwo), a zmiany somatyczne mają cenę: jak mówi Nenneke, większość magiczek ma zatrofizowane gonady i nigdy nie będzie mogła mieć dzieci. Udokumentowanego przypadku cofnięcia tej atrofii nie ma, choć wyjątki od samej reguły bezpłodności istnieją.
Psionicy: ludzie obdarzeni wrodzoną percepcją pozazmysłową, chętnie wykorzystywani przez cesarski wywiad. Czujna „czystego typu pierwszego" słyszy cudze myśli, potrafi rozmawiać na odległość z czarodziejem, elfem albo inną czujną i umie przekazać myślą rozkaz, czyli zmusić człowieka, by zrobił to, czego ona chce; pod hipnozą miewa też przebłyski prekognicji. Zdolności bywają niepełne: można być telepatą i telempatą, nie mając wcale psychokinezy. Głębokie wdarcie się do cudzego umysłu, pulsacją i rozkazem, kosztuje: sondowanemu szumi w głowie, huczy w skroniach i kurczą się szczęki, a sondującej grozi krwotok z nosa.
Panna Polna, Królowa Pól, w starej księdze zwana Żywią, przez prastarych Danamebi, a przez Brodatych Bloëmenmagde. Objawia się letnim czasem jako Panna Jasnowłosa, cała we kwiatach, a wszystko, co żyje, lgnie do niej. Kędy stąpnie, ziemia kwitnie i rodzi. Wszystkie ludy składają jej ofiary z urodzaju w płonnej nadziei, że odwiedzi właśnie ich dziedzinę; mędrcy powiadają jednak, że Żywia kocha jedynie ziemię i to, co na niej rośnie i żyje: ludy znaczą dla niej nie więcej niż najlichszy robak, bo przeminą, a ona jest wieczna. Cześć oddają jej i ludzie, i elfy.
Czerwoni Jeźdźcy: zbrojna formacja Aen Elle pod komendą Eredina Bréacc Glasa. Noszą kolczugi z kółeczek o nieprawdopodobnie małej średnicy i płaszcze w odcieniach cynobru, amarantu i karmazynu, przywodzące na myśl łunę pożaru, a ich konie kropierze i demoniczne rogate bukraniony. Patrolują równiny wokół Tir ná Lia i, jak chwali się ich dowódca, potrafią doścignąć zbiega nawet w otchłani czasów i miejsc. To właśnie ich wyprawom ludzie nadali własne imię: przez stulecia porywali z tamtego świata ludzi, wykorzystywali ich i porzucali jak skorupkę wypitego jajka, a przerażeni świadkowie nazwali te kawalkady Dzikim Gonem.
Święty inkunabuł, z którym nie rozstaje się królowa Zuleyka: uczy powściągliwości w osądzaniu bliźnich, szlachetności rozdawnictwa i tego, że gdy człowiek usypia, bogowie otwierają mu uszy i przemawiają do niego. Osobne miejsce zajmują w niej mądrości proroka Lebiody, praktyczne aż do cynizmu: ubogiego wesprzyj, ale zamiast całego arbuza daj mu pół, jeszcze lepiej ćwierć, a najlepiej spraw, by arbuza dał mu kto inny, bo zawsze znajdzie się taki, kto obdzieli, jeśli nie ze szlachetności, to z wyrachowania. Uczniowi, któremu żal było oddać bliźniemu ukochanego psa, prorok radził podarować zamiast niego psotnego kota, szkodnika utrapionego: bliźni najczęściej nie podarku pragnie, lecz być obdarowanym. Król Esterad Thyssen twierdzi, że kto czytuje Dobrą Księgę do poduszki, ten rozumie idee swojego monarchy.
Dolina na południowym pograniczu, na styku ziem Aedirn i Lyrii z władztwem Nilfgaardu. W planach obu stron przyszłej wojny pełni tę samą rolę: idealnego miejsca na graniczny incydent. Na naradzie w Hagge królowie rozważają zainscenizowanie tam „nilfgaardzkiej agresji", a Emhyr var Emreis posyła tam właśnie marszałka Coehoorna z rozkazem trzymania w karbach młodych oficerów i niedania się sprowokować, dopóki imperator sam nie wyda rozkazu.
Mimik, zwany też mieniakiem, podwójniakiem, vexlingiem albo bedakiem: istota zdolna do idealnego skopiowania dowolnej postaci o zbliżonej masie ciała. To nie iluzja, lecz pełna zmiana struktury materii (nawet ubranie doppler formuje z własnej, zaadaptowanej skóry), a wraz z ciałem kopiowana jest psychika ofiary: charakter, talenty, myśli. We własnej postaci przypomina kukłę z ciasta o mętnych, żółtych oczach i tylko w niej jest wykrywalny magicznie; przemiany blokuje mu srebro. Dawniej mimiki licznie żyły w lasach i na płaskowyżu wokół dzisiejszego Novigradu, lecz osadnicy, przerażeni ich zdolnościami, wytępili je niemal do szczętu (schwytanym urządzano egzorcyzmy i wypalanie w glinie). Zdolność kopiowania służy im do obrony, nie napaści: doppler umie przejąć z ofiary tylko to, co dobre, bo zła nie rozumie.
Leśne panny, przez lud zwane dziwożonami: Starszy Lud puszcz, którego ostatnim wielkim państwem jest Brokilon. Rodzą się wyłącznie dziewczynki: dzieci poczynane w celebrowanych kontaktach z elfami lub ludźmi dziedziczą cechy tylko po matkach, choć raz na pokolenia zdarzają się oczy czy włosy po anonimowym ojcu. Topniejące szeregi driady uzupełniają ludzkimi dziewczynkami, którym Woda Brokilonu odbiera pamięć dawnego życia. Noszą maskujące, łaciate stroje z tkanin w odcieniach zieleni i brązu, twarze malują w pasy łupiną orzecha, poruszają się bezszelestnie i strzelają z łuku morderczo celnie: dawniej ostrzegały intruza dwa, trzy razy, dziś coraz częściej raz. Ich pot pachnie rozcieranymi w dłoniach listkami wierzby. Drzew nie krzywdzą nigdy (domy „hodują" z żywych gałęzi), a między sobą mówią śpiewnym brokilońskim dialektem Starszej Mowy. Śpią blisko siebie dla ciepła i przepadają za bajkami, bo nikt im ich nie opowiada.
Kapłan-czarownik natury. Druidzi bywają wędrowni (jak wychowanki świątyni Melitele) i dworscy: Myszowór jest przyjacielem i doradcą króla Skellige. Warsztat druida jest praktyczny: różdżka z głogowej gałęzi ze szczurzą czaszką, zaklęcia zdolne mierzyć się z żywiołem, a w potrzebie runy ułożone z okruchów chleba, widoczne tylko dla adresata.
Rozłożysty, co najmniej stuletni dąb szypułkowy na rozstaju dróg za wsią Koprzywnica, przy ruinach spalonej karczmy. Ludność całej okolicy, nawet z odległej Spalli, wiesza na jego niskich konarach deszczułki i tabliczki z wiadomościami, dlatego służący łączności międzyludzkiej dąb zwie się Drzewem Wiadomości Złego i Dobrego. Po wojnie klekoczą na nim głównie poszukiwania zaginionych i rozłączonych rodzin, obok nich korespondencja miłosna, ogłoszenia i reklamy, podpisane przez życzliwych donosy i anonimy, a nawet deszczułki z poglądami filozoficznymi autorów, w przeważającej mierze bezsensownymi albo obscenicznymi. Zdarzy się też oferta pracy dla wiedźmina na zamku Rastburg, z obiecaną wysoką zapłatą i ekstraordynaryjnie smacznym wiktem.
Rzadki minerał o właściwości, która czyni go najgroźniejszą bronią przeciwko magom: dławi zdolności magiczne. Kajdany ze stopu żelaza i dwimerytu, niebieskawe z barwy, zakłada się czarodziejom, których trzeba unieszkodliwić, a samo ich zatrzaśnięcie wywołuje u magików przykre skutki uboczne, z odruchem wymiotnym włącznie. Właśnie w dwimeryt zakuto aresztowanych podczas puczu na Thanedd członków Kapituły; słynna blokada antymagiczna Garstangu na minerał nie działa, dzięki czemu spiskowcy czuli się tam bezpieczni. Jak się okazało, można się na dwimeryt uodpornić, ale trzeba na to czasu, który trzeba czymś okupić.
Upiorny orszak pędzący po niebie, przekleństwo pewnych okolic, najczęściej zimą. Geralt opisuje go jako niewytłumaczalny, zbiorowy szał, który zmusza ludzi do przyłączenia się do widmowego pochodu; widział to zjawisko na własne oczy i odmówił niemałych pieniędzy za położenie mu kresu, bo na Dziki Gon nie ma sposobu. Elfy ubrały to samo zjawisko w piękne słowa: w ich legendzie to Królowa Zimy przebiega kraje saniami zaprzężonymi w białe konie i rozsiewa twarde okruchy lodu, a kogo taki okruch ugodzi w oko lub serce, ten porzuci wszystko i ruszy za swoim marzeniem, którego nigdy nie odnajdzie. Od tej legendy wzięło nazwę miasteczko Aedd Gynvael.
Geniusz: istota z niedostępnych ludziom Wymiarów (Płaszczyzn) Czterech Żywiołów. Rodzaje są cztery, jak żywioły: powietrzne d'jinni, wodne maridy, ogniste ifrity i ziemne d'ao. Geniusz to żywy zbiornik magicznej energii: czarodziej, który zdoła go ujarzmić, nie musi mozolnie czerpać Mocy z Natury i staje się bliski wszechmocy. Stammelford przesunął dzięki d'ao górę zasłaniającą mu widok z wieży, a Geoffrey Monck trzymał podobno d'jinni zamknięte w butlach. Temu, kto ma pieczęć z jego więzienia, geniusz spełnia trzy życzenia, po czym jest wolny i ucieka w swój wymiar. Istoty to złośliwe i przewrotne: robią, co mogą, by życzeń nie dopuścić do głosu, a spełniają je w sposób nieprzewidywalny, czasem zabójczo dosłownie. Ujarzmienie geniusza wymaga żelaznej woli, stalowych nerwów i wielkiej Mocy.
Kraj na dalekim Południu, wcielony do Cesarstwa: gdy wybuchła w nim rebelia, cesarz wysłał do jej stłumienia karne ekspedycje, a osławieni Pacyfikatorzy z Gemmery spalili miasta popierające powstańczą konfederację. Wojna domowa w Ebbing i sąsiednim Geso wyrzuciła na gościńce dezerterów, sieroty i bandy; z takiej zbieraniny powstały między innymi Szczury.
Równonoc: jedna z ośmiu magicznych dat zaznaczonych na kole roku, którym wedle elfów toczy się wszechświat. Cztery święta (Lammas, Imbaelk, Belleteyn i Saovine) uzupełniają dwa Przesilenia, zimowe Midinvaerne i letnie Midaëte, oraz dwie Równonoce: wiosenną Birke i jesienną Velen. Ludzie, choć przywieźli na kontynent własny księżycowy kalendarz dwunastu miesięcy, elfie koło przejęli, bo osiem jego punktów wyróżnia magia: w te dni i noce czarodziejska aura nasila się tak, że fenomeny i zagadkowe zjawiska nikogo już nie dziwią. Jesienne Ekwinokcjum roku wojny z Nilfgaardem przeszło jednak wszystko, co pamiętano: zawierucha z upiornym wyciem, chmury w kształt galopujących koni i jednorożców, chóralna konajączka kozodojów, skowyt beann'shie, krwawe żniwo Dzikiego Gonu i księżyc barwy krwi, a pół świata, od cesarza po kupców, zerwało się tej nocy z krzykiem z pościeli.
Mieszanki ziół i składników, które nie mają nazw w ludzkich językach, a dla nieprzywykłego człowieka są śmiertelną trucizną. Ciemiężyca, bieluń, głóg i wilczomlecz oddają wiedźminowi pod kontrolę pracę całego ciała (aż do zatrzymania oddechu); pokrzyk, tojad i świetlik dają widzenie w zupełnej ciemności za cenę kredowej twarzy i źrenic na całe tęczówki; czworolist i jaskółcze ziele zapadają w wielogodzinny letarg.
Dzika przełęcz na dalekim wschodzie, w łańcuchu Gór Ognistych, za Bramą Solveigi i Pustkowiami: ostatnia brama świata znanego, bo kto przeszedł Elskerdeg, temu droga wiedzie już tylko dalej na wschód, do Zerrikanii i Haklandu. Okolica cieszy się jak najgorszą sławą: przy wygasłych ogniskach bieleją ludzkie kości, na palach sterczą szkielety, na drzewach kołyszą się wisielcy, a nocami wyją stwory, które na pewno nie są wilkami. Kryją się tu dzicy wyznawcy okrutnych kultów i istoty, które tylko patrzą, jak podróżnego zjeść; od najbliższej cywilizowanej osady dzieli przełęcz dobre trzysta mil. To właśnie przy ognisku pod Elskerdeg, jesienią po zawarciu pokoju cintryjskiego, spotyka się trzech wędrowców, którym nowy porządek świata nie zostawił miejsca.
Imię, którym Północ straszy się do dziś: „czasy Falki" to w ustach prostych ludzi synonim epoki palów, szubienic i trupów przy gościńcach, a o wyjątkowych okrucieństwach mówi się, że nie powstydziłaby się ich sama Falka. Wspominają ją i czarodziejki (porównując do jej metod zarówno bestialstwa Scoia'tael, jak i pacyfikacje oddziałów specjalnych króla Demawenda), i farmerzy, którym dzisiejszy kraj coraz bardziej przypomina tamten. Z historii jej rebelii wiadomo na razie tyle, ile pokazuje płótno w Galerii Chwały w Aretuzie: buntownicy Falki obdarli żywcem ze skóry maga Radmira, a gród Mirthe, dawną siedzibę czarodziejów, Falka kazała puścić z dymem. Wkrótce potem spłonęła sama, na stosie, i skończyła jako postać z ludowego obyczaju: temerskie i redańskie dzieci do dziś bawią się w palenie Falki w wigilię Saovine. Kim była naprawdę, wciąż nikt nie opowiada.
Biały proszek, narkotyk popularny wśród band Pogranicza i złotej młodzieży Południa. Zażywa się go, wcierając szczyptę w dziąsło albo wciągając nosem; drażni śluzówkę do łez i smarkania, a zażytym daje błyszczące oczy, nerwowe, szybkie ruchy i szaleńczą pewność siebie. Szczury wożą go w ozdobnym puzderku z laki i częstują się nim jak przysmakiem.
Miniaturowy samostrzał, poręczna kusza do noszenia przy sobie, wymyślona i opatentowana przez rzemieślnika imieniem Gabriel z Verden. Reklama głosiła: dookoła srożą się bandytyzm i przemoc, prawo jest bezsilne i nieporadne, nie wychodź z domu bez poręcznego samostrzału marki „Gabriel", który uchroni ciebie i twoich bliskich. Sprzedaże były rekordowe, po czym stało się to, co ze sloganem „obroń się sam" stać się musiało: wkrótce poręczne przy napadach gabriele nosili wszyscy bandyci.
Czar Bariery, którym Aen Elle zamykają niepożądanym możliwość oddalenia się: niewidzialna siła sprawia, że jazda w obojętnym kierunku po mniej więcej stajaniu zagina się w okrąg i wraca do punktu wyjścia. Barierą objęte są okolice wieży nad jeziorem i Tir ná Lia; nie łamie jej ani szaleńczy galop, ani upór, za to omija ją płynąca rzeka, której nurt wynosi łódź poza zasięg czaru.
Przekleństwo Morza: tak wyspiarze ze Skellige nazywają zgubę, która przychodzi z wody bez ostrzeżenia. Szeptem powtarzano te słowa po sztormie, który pochłonął statek Pavetty i Dunego: morze nie oddało ani ciał, ani szczątków, a sztormu nie przewidział nikt, choć wyspiarze czytają niebo i wodę jak nikt inny na świecie. Był to sztorm, którego miało nie być.
Potwór trupojad, znany Ciri z lekcji Vesemira przy rycinach. Pożera zmarłych: spotyka się go na cmentarzyskach, przy kurhanach, w nekropoliach i na pobojowiskach, ale głodny lub ogarnięty szałem napada też żywych. Walczy się z nim srebrnym mieczem, bo ghul jest wrażliwy na srebro, a także na ostre światło i ogień; tych dwóch broni wiedźmin jednak nie używa, bo każde światło rzuca cienie utrudniające orientację, a walczyć najlepiej w ciemności, przy księżycu albo gwiazdach. Jak inne potwory tej grupy, ghule są reliktami przenikania sfer: w obecnej sferze nie mają własnej niszy ekologicznej i ich zabijanie niczego w przyrodzie nie narusza.
Potężna organizacja kupiectwa działająca ponad granicami państw i frontami wojen. Gildia ma własnych ludzi, własne znaki i własne metody: jej agenci, tacy jak Hotsporn, przekazują umówione sygnały nawet bandom grasantów, wskazując, czyich transportów nie wolno tknąć, a gildia potrafi zaoferować ochronę i oficjalną służbę każdemu, kto może się jej przydać. Dla gildii liczy się handel i koniunktura, nie sztandary; wojna jest dla niej przede wszystkim rachunkiem zysków, strat i przyszłych rynków.
Eliksir, a ściślej maść na specjalne okazje: odrobina wtarta pod oczy sprawia, że twarz promienieje urodą olśniewającą, wyzywającą i groźną, a oczy czarodziejki płoną blaskiem. Pachnie bzem i agrestem. Yennefer używa glamarye przed bramami Gors Velen zamiast dokumentów: w mieście żyjącym z czarodziejek wygląd, który nie zostawia wątpliwości, kim się jest, otwiera drogę lepiej niż jakiekolwiek przedstawianie się.
Osławiony akwen między Wyspami Skellige a przylądkiem Peixe de Mar. To tam, wedle pogłoski powtarzanej nawet na królewskich dworach, ostatniego dnia sierpnia zginęła w zagadkowych okolicznościach Yennefer z Vengerbergu.
Niewielki, nieludzki lud górników: gnomy zapylają sobie płuca w kopalniach Mahakamu, a przekonane, że rozbój popłaca bardziej, potrafią zamienić kilof na nóż. Siódemka gnomów tworzyła bandę Renfri i wyginęła co do jednego, gdy kompania porżnęła się nożami przy podziale łupów. Innemu gnomowi Renfri zawdzięcza życie: dał jej emetyk na zatrute jabłko.
Konny posłaniec w królewskiej służbie, rozpoznawalny po blasze z herbem na piersi. Listy mniejszej wagi wozi w skórzanej sakwie na gołym ciele, ale posłania naprawdę sekretne musi zapamiętać i wyrecytować słowo w słowo, a potem wymazać z pamięci. Dekrety dają gońcowi bezwzględne prawo podwody: w każdej wsi i zajeździe może za pokwitowaniem zażądać świeżego konia, dlatego patrzy się na niego z niechęcią i obawą. Fach niemal wymarły w czasach, gdy dwory łączyła magiczna łączność czarodziejów, odżył nagle, gdy królowie przestali powierzać magikom swoje sekrety.
Góra Diabła: graniasty jak ostrze mizerykordii obelisk górujący nawet nad zębatą piłą łańcucha Amell, który zagradza drogę na dalekie Południe. Z kanciastych boków Gorgony przez okrągły rok spływają lodowce i śniegi, przez co wygląda, jakby przepasano ją białymi szarfami, a szczyt niemal zawsze spowijają woale chmur. Schodzące z jej urwistych ścian lawiny zmiatają wszystko aż po najwyższe świerkowe regle nad przełęczą Theodulą i nad dolinami rzek Newi i Sansretour.
Góry na dalekim wschodzie, kraj wolnych elfów Aen Seidhe, które nie utrzymują stosunków ani z ludźmi, ani nawet z pobratymcami żyjącymi bliżej ludzkich królestw. Wśród wolnych elfów żyją nieliczni Aen Saevherne, Wiedzący, będący bliską legendy enigmą nawet dla samych elfów; strzegą wiedzy o Starszej Krwi i zagadkach, które sami próbują rozwikłać od setek lat.
Rzadsza i znacznie większa odmiana ghula, którą rozpoznaje się po trzech kościstych grzebieniach na czaszce. Krótkie, tępe pazury służą mu do rozgrzebywania mogił i rycia w ziemi, mocnymi zębami druzgocze kości, a długim, cienkim ozorem wylizuje z nich rozłożony szpik, swój przysmak. To cholernie niebezpieczny przeciwnik: najmniejsze skaleczenie w walce grozi zakażeniem jadem trupim, które leczy się eliksirem o nazwie Wilga. Dlatego z graveirem nie wolno się zwierać; walczy się z dystansu, a cios zadaje z doskoku.
Niewielki podziemny stworek, szary i wrzaskliwy, z pazurami ostrymi jak sierpy. Jego standardowa i ulubiona taktyka to ucieczka z wizgiem i chichotem, po której czai się w ciemnej niszy i tnie ścigającego zaskakującym uderzeniem szponów; kto łazi za gremlinami po sztolniach, powinien o tym pamiętać.
Królewski namiestnik zarządzający miastem: pilnuje prawa i porządku, sądzi awanturników i reprezentuje władcę. Grododzierżcą Wyzimy jest Velerad.
Miasto, w którym na festynie poznali się Geralt i Jaskier. Poeta musiał stamtąd wiać co koń wyskoczy: dziewczę uwiedzione pod podium dla muzykantów miało czterech rosłych braci, a ci obiecywali wytarzać barda w smole i trocinach. Tak zaczęła się pierwsza wspólna wyprawa przyjaciół na kraniec świata.
Rzeka Białych Kamieni: rzeka płynąca szeroką, wysłaną otoczakami doliną wśród gór wokół Kaer Morhen. W górnym biegu jest tylko płytkim, choć szerokim i wartkim strumieniem, który jeździec forsuje bez trudności, uważając jedynie na śliskie kamienie dna. Niżej, w Kaedwen, w biegu środkowym, staje się przeszkodą nie do pokonania: rwie i łamie się dnem głębokich przepaści.
Ulubiona gra karciana krasnoludów: para przeciw parze, licytacja głośna jak targ koński, a obok każdego gracza leży na wszelki wypadek gruby kij. Figury zwą się po krasnoludzku hraval, vaina i ballet, czyli wyżnik, panna i niżnik, a krasnoludzkie talie to arcydzieła poligrafii, przy których ludzkie wymamłane kartoniki wyglądają jak nieporozumienie. Reguły są na tyle zawiłe, że człowiek uczy się ich tygodniami, a i tak zwykle przegrywa.
Gnomi miecz, broń, po której robocie znawca pozna wytwórcę od pierwszego spojrzenia: tylko gnomy kuły tak ciemne żelazo, tylko one ostrzyły klingi płomieniście, w falisty szew ostrza, i tylko one ażurowały głownie, by zmniejszyć ich wagę. Stare gwyhyry uchodzą za broń bezcenną; gnomy z masywu Tir Tochair potrafią do zabytkowej głowni dorobić oprawę wedle dawnych technik, metod i wzorców.
Na Południu: zbrojna kompania rozbójnicza, zwana też hulajpartią. Najsławniejsze hanzy obrastają pieśniami, jak hanza Valdeza, o której śpiewa się, że wyrwała się obławie pod Sardą, albo hanza Dużego Lothara; obie rozbił łowca nagród Bonhart. Między hanzami trwa nieustanny konkurs sławy i „kawalerskiej fantazji", a o miano najlepszej od Korathu po Pereplut konkurują z nimi Szczury.
Spekulanci prowadzący leśny obwoźny handel ze Scoia'tael: na duktach i polanach zjawiają się cichaczem wozy, z których kupuje się broń, ekwipunek i zakazane rozpryskowe groty, a płaci monetą, kamykami i szlachetną łupieżą. Elfy nazywają ich hav'caaren, słowem nieprzetłumaczalnym, ale kojarzącym się z drapieżną chciwością, i ludzka wersja kojarzy się jeszcze gorzej. Bo też i paskudni to ludzie: schwytany przez wojsko havekar nie może liczyć na miłosierdzie, toteż sam go nie okazuje i bez namysłu morduje każdego, kto mógłby go wydać.
Mityczny bohater Skellige. Wedle legendy wisiał dziewięć dni i dziewięć nocy na Jesionie Światów, by przez poświęcenie i ból posiąść wiedzę i moc; a gdy nadejdzie Tedd Deireadh, Czas Końca, Czas Białego Mrozu i Wilczej Zamieci, stanie na Tęczowym Moście Bifrost i zadmie w róg na znak, że pora chwytać za broń przed Ostatnią Bitwą. Ostrzec go ma pianie Kambi, czarodziejskiego złotego koguta; skały Kaer Hemdall (Czatownia Hemdalla) i Kambi strzegą wejścia do zatoki Hindarsfjall. Wyspiarze pytają: po której stronie Bifrostu staniesz, gdy zapieje kogut?
Wyspa na jeziorze Loc Blest, a na niej wieża o sześciu kondygnacjach: siedziba Nimue, zwanej Panią Jeziora. Miejsce niemal legendarne, w którym bywają wyłącznie nieliczni zapraszani wybrańcy, przewożeni łodzią Króla Rybaka. Wieża mieści laboratorium, bibliotekę ze wszystkimi wersjami i opracowaniami legendy o wiedźminie i wiedźmince oraz galerię obwieszoną od podłóg po sufity malarstwem w jednym temacie; do sekretnej komnaty ze Zwierciadłem Hartmanna i gobelinem wstęp mają tylko powołani. Poza tym na wyspie jest głównie granit, karłowata sosna, żwir, szczeżuje, woda i mewy: w godzinę można okrążyć ją dwukrotnie.
Kamień z zamkniętym wewnątrz pęcherzykiem powietrza. Szafir-inkluz na srebrnym łańcuszku, noszony dniem i nocą, ma chronić odczarowaną królewnę przed nawrotem uroku, obok palonych w sypialni gałązek jałowca, żarnowca i leszczyny.
Miejsca przecięcia podziemnych żył wodnych, z których czarodzieje czerpią moc: nad intersekcją czerpanie przychodzi najłatwiej. W terenie znaczą je uschłe drzewa i skarlałe rośliny, a omijają wszystkie zwierzęta z jednym wyjątkiem: koty lubią sypiać i odpoczywać właśnie na intersekcjach, bo kot, obok smoka, jest jedynym stworzeniem umiejącym chłonąć moc (po co ją chłonie i jak jej używa, nie wie nikt). Wykrywa się je luźno wyciągniętą dłonią, a sygnałem jest skurcz serdecznego palca. Nieprzypadkowo na tętniących mocą żyłach stawiano od niepamiętnych czasów kromlechy i święte głazy, a świątynię Melitele wybudowano tam, gdzie energii jest pod dostatkiem.
Pierwszy z wielkich magów ludzkości, bohater otwierających Galerię Chwały płócien: na Statku Wygnańców podporządkowuje swej woli Moc i uspokaja fale podczas Pierwszego Lądowania, potem zmusza wodę do wytryśnięcia ze skały i chroni zbiory osadników przed nawałnicą, a z Giambattistą testuje dzieci przybyszów, wyławiając Źródła (tak odkryto Agnes z Glanville, pierwszą kobietę czarodziejkę). Współtworzył też Unię Novigradzką, ugodę władyków, kapłanów, druidów i magów o rozdziale magii od państwa. Vilgefortz opowiada te legendy z ironią (podczas pierwszej podróży Bekker najpewniej rzygał żółcią za burtą, a Moc opanował dopiero po szczęśliwym lądowaniu), ale to od Bekkera i jego towarzyszy zaczyna się cała historia czarodziejskiej konfraterni.
Wielka rzeka Południa, tak szeroka, że z jednego brzegu ledwo widać drugi; o jej sławie mówi się „od Buiny po Jarugę". W czasie wojny z Nilfgaardem stała się linią życia: kto nie odgrodził się nią od Czarnych, szedł pod nóż, więc przy promach kłębiły się tłumy uciekinierów, a wojsko rekwirowało przeprawy i paliło je za sobą. Jaskier ostrzegał wtedy, że rzeka nie zatrzyma najeźdźców na zawsze: zimą, gdy zamarznie, pójdą dalej. Za Jarugą, w dolinie jej dolnego biegu, leży Zarzecze, rodzinne strony kupca Yurgi.
Stworzenie, które uchodzi za wymarłe albo wręcz mityczne: nie wspomina o nim nawet wiedźmińska księga z Kaer Morhen, a pisać o nim śmią tylko Księga mitów i Physiologus, wedle którego jednorożec przypomina brodatego kozła z rogiem na dwa łokcie. Rzeczywistość odbiega od rycin: to zwierzę podobne raczej do smukłego konia, o małej głowie, cieniutkich pęcinach i długim obfitym ogonie, z prostym rogiem sterczącym z wysklepionego czoła. Uczone księgi twierdzą, że płochliwy jednorożec bez lęku podchodzi jedynie do dziewic i składa im głowę na podołku, przez co w zamierzchłych czasach niektóre panny latami trwały w bezżeństwie, by służyć łowcom za wabiki. Te same księgi milczą o tym, co pokazuje spotkanie z żywym okazem: o inteligencji graniczącej z rozumieniem mowy, o żelaznym żołądku trawiącym osty, mrówki i skorpiony oraz o rogu, który potrafi być bronią groźniejszą niż niejeden miecz.
Królestwo Północy, nad którym górują dzikie, niedostępne łańcuchy gór dalekiej Północy. To w tych górach, ponad Kaedwen, leży ukryta warownia wiedźminów Kaer Morhen; drogi do niej strzeże trudna do odnalezienia szczerba przełęczy w granitowej ścianie. Przez środkowy bieg płynącej z tych gór rzeki Gwenllech nie sposób się przeprawić, co dodatkowo odcina okolice twierdzy od świata.
Wiedźmińskie Siedliszcze: górska warownia, w której „produkowało się" takich jak Geralt: dom wiedźminów i siedziba Szkoły Wilka. Z warowni niewiele zostało, nowych wiedźminów już się tam nie robi i nie mieszka w niej nikt oprócz Vesemira, którego Geralt nazywa swoim ojcem, choć więzy krwi ich nie łączą.
Władza zwierzchnia czarodziejów. To jej edykty wyznaczają granice dozwolonej magii: nekromancja, czyli wyciąganie informacji ze zmarłych, jest zakazana właśnie edyktem Kapituły, jak przypomina Jaskrowi Yennefer, uchylając się od przesłuchiwania nieboszczyków.
Nazwa, którą na Północy nosi morszczyniec: groźny potwór morski, wedle przesądów umiejący przybierać postać przepięknego rumaka, delfina, a nawet urodziwej kobiety, choć w rzeczywistości wygląda zawsze jak kupa zielska. Imię to nadaje swej karej klaczy Ciri: trudno o trafniejsze, bo zjawiskowo piękna i niedościgła Kelpie zdaje się wprost wyjęta z baśni o wróżce, koniu czarnym jak nocny wicher i zapłacie krwią.
Bagienny stwór o pająkowatym cielsku obciągniętym zeschłą czarną skórą, szklistych oczach z pionową źrenicą i igłowatych kłach. Gnieździ się na mokradłach (w Blaviken na słonych bagnach przy grobli) i zabija ludzi, ale bez okrucieństwa w tym rozmyślnego: kikimora to bezrozumne bydlę, które morduje, bo jest głodne. Nagrody za nią nikt nie wyznacza, dopóki nikt nie wie, że siedzi w okolicy, o czym boleśnie przekonuje się Geralt.
Podziemny stwór o pokroju z grubsza ludzkim, ale niższy, przygarbiony i małpi, kołyszący się i pocharkujący. Szyi praktycznie nie ma, za to czerep twardy jak z żelaza: jedno cięcie w skroń może nie wystarczyć, a strata czasu na drugie bywa w walce kosztowna.
Nie istnieje: żadnego wiedźmińskiego kodeksu nigdy nie ułożono. Geralt przyznaje się Ioli, że swój kodeks po prostu sobie wymyślił i zwykł się nim zasłaniać, bo ludzie szanują i poważają tych, którzy kierują się kodeksami. Trzymał się go zawsze. „Nie zawsze".
Złotoczerwona „pszczoła" z migotliwym warkoczem ognia, przemierzająca co noc marcowe niebo ze wschodu na zachód: zjawisko wspominane w wielu proroctwach i wykładane na gościńcach na wszystkie strony. Wedle wędrownych uczonych kometa o ogonie sinym lub bladym wróży choroby i powodzie, czerwona zaś jest kometą gorączki, krwi, ognia i żelaza, które z ognia się rodzi, zwiastunką wielkich pogromów i rzezi. Ponieważ jednak leci wysoko i widać ją także z Nilfgaardu, znajdą się i tacy, którzy spytają, czemu nie miałaby wróżyć klęski właśnie Czarnym.
Zaklęcie redukujące żywą osobę do małego przedmiotu, na przykład figurki z nefrytu. Skompresowany nie starzeje się i nie umiera, można go nosić choćby za dekoltem, a pytani o jego los mogą zgodnie z prawdą odpowiadać, że osoby nigdzie nie ma: pytają wszak o osobę, nie o statuetkę. Rozpakowanie wymaga precyzyjnego rytuału z kryształami i pentagramem, a dla rozpakowanego jest doświadczeniem brutalnym: ciało krzyczy z bólu, skóra jest wysuszona, zdarza się, że kompresja niszczy nerki. Do ponownego spakowania ofiary wystarczy, że czarodziej zachowa jej matrycę i algorytm zaklęcia.
Zawodowi najemnicy, na których opiera się siła zbrojna Koviru: stałą armię królestwa tworzy dwadzieścia pięć tysięcy zaprawionych w bojach i rozbojach zawodowców ściągniętych z najdalszych zakątków świata, bezgranicznie wiernych kovirskiej koronie za niebywale szczodry żołd i zagwarantowaną kontraktem emeryturę, a gotowych na każdy hazard dla premii wypłacanej za każdą wygraną bitwę. Wiodą ich doświadczeni i dzięki temu systemowi bardzo bogaci dowódcy, w większości oficerowie, którzy służyli niegdyś w armiach Północy, nim niespodziewanie przeszli w stan spoczynku i wyjechali za granicę. W Redanii, zbrojącej się za kovirski milion, zasłyną wkrótce kondotierscy dowódcy wypuszczeni z kovirskich więzień i zesłań: Adam „Adieu" Pangratt, Lorenzo Molla, Juan „Frontino" Guttierez i Julia Abatemarco zwana „Słodką Trzpiotką".
Pradawny kataklizm, od którego zaczęła się magia ludzi: jak wykłada Yennefer, dopiero po Koniunkcji Sfer ludzie nauczyli się posługiwać mocą, i od tego samego momentu spierają się, czy jest ona przekleństwem (orężem Chaosu), błogosławieństwem (Sztuką piękna) czy postępem (Nauką, która kiedyś pozwoli sięgnąć gwiazd). Wszystkie trzy odpowiedzi są prawdziwe naraz. Koniunkcja zamknęła też pewne drzwi: moc jest w ziemi, wodzie, powietrzu i ogniu, ale bywa i za owymi zamkniętymi drzwiami, zza których niekiedy sama wyciąga rękę po wybranych. Taki dotyk każdego przepełnia strachem.
Pustynia na dalekim Południu, przez miejscowych zwana Patelnią: kamieniste, bezwodne pustkowie, na którym wedle powszechnej opinii nikt nie przeżywa, bo chmury zawsze je omijają i najstarsze dziady nie pamiętają tam deszczu. Od zachodu ogranicza ją koryto wyschniętej rzeki Suchak, za którym milami ciągną się dalsze pustkowia. To przez Korath wyszła z pustyni dziewczyna, której szukają wszystkie nilfgaardzkie patrole; leży on daleko poza kadrem mapy Północy.
Potwór z rodziny, którą uczone księgi opisują niechętnie i z obelgami, bo wredny jest niemożebnie; po okolicach nosi wiele imion. Humanoidalny kształt, pazury i kły, których nie powstydziłby się wilk, oraz charakterystyczny sposób bycia: korred ani chwili nie stoi w miejscu, zmienia pozycję szybkimi, nerwowymi, rozmigotanymi ruchami. Mówić umie, choć jak wszystkie istoty nienawykłe do mowy brzmi dla ludzkiego ucha nieprzyjemnie; bywa przy tym drażliwy na punkcie manier i potrafi zażądać, by tytułowano go grzecznie. Zimuje w głębokich podziemiach.
Królestwo dalekiej Północy, rządzone przez króla Esterada; stolicą zimową jest zbudowane na wodzie Lan Exeter, letnią portowe Pont Vanis. Z Pont Vanis pochodzą bracia czarodzieje Drithelm i Detmold, a z samego Lan Exeter Carduin (w tamtejszym rynsztoku znaleziono też niegdyś podrzutka, który wyrósł na Vilgefortza). W nadciągającej wojnie Kovir ogłasza ścisłą neutralność: Esterad nie poprze żadnych agresywnych działań wobec Nilfgaardu, co Carduin wykrzykuje na naradzie w Garstangu, nim ucieknie do domu ratować własną skórę. Kovir jest neutralny, powtarza, i u niego znaczy to tyle, co: mnie życie miłe.
Ogromny potwór morskich głębin, groźny nawet dla statków: zdaniem Geralta z kogi, pod którą czai się kraken, zostałyby pływające deski, a załogę stwór potopiłby jak kocięta. Właśnie dlatego wiedźmin odradza łapanie syreny w sieci i dlatego Essi Daven od razu wyklucza krakena jako sprawcę rzezi poławiaczy: łódź znaleziono przecież całą.
Krępa, brodata Starsza Rasa, która przez cały tom przewija się na marginesach ludzkiego świata: krasnoludzcy kupcy targują się o ceny i oprocentowanie kredytów (a „krasnoludzki bank" to u Calanthe synonim miejsca, gdzie od obietnic rosną odsetki), krasnoludzkie kopalnie w Mahakamie zbijają ceny kamieni szlachetnych w całej okolicy, a najstarsze pismo świata opierało się częściowo na krasnoludzkich ideogramach. Sławę mają też krasnoludzkie przekleństwa („Duvvel hoael!"), bo w plugawości nikt nie przebije krasnoludzkiego grabarza. Pierwszym krasnoludem z krwi i kości, którego oglądamy w akcji, jest Dennis Cranmer, kapitan straży księcia Herewarda: zawodowy żołnierz na ludzkiej służbie, twardy i słowny.
Magiczne urządzenie telekomunikacyjne w formie niewielkiego puzderka, przenoszące na odległość sam głos, bez obrazu. W odróżnieniu od megaskopu czy teleprojekcji nie wymaga rozstawiania aparatury i daje się nosić za pazuchą, a jego użycie trudniej namierzyć: właśnie dlatego posługuje się nim czarodziej, którego dawni konfratrzy skanują świat w poszukiwaniu magii o jego algorytmie, bo próba teleportacji albo teleprojekcji zdradziłaby go w try miga.
Zwany też skoffinem albo kokatryksją: jedyny znany przedstawiciel rzędu ornitoreptyli, czyli stworzeń ni to gadzich, ni to ptasich. Ma sępi dziób, biczowaty ogon, wielkie karminowe korale jak u indyka i skrzydła o ponadczterostopowej rozpiętości, a waży niewiele więcej niż dobrze utuczony indyk. Atakuje zwykle z tyłu, mierząc bezbłędnie między kręgi albo pod lewą nerkę, na aortę, i przeważnie wystarcza mu jeden cios dzioba. Wbrew ludowym strachom ani kuroliszek, ani pokrewny mu z nazwy bazyliszek (regulus, gad o jadzie najsilniejszym ze znanych neurotoksyn) nie zabija spojrzeniem ani nie zamienia w kamień; to wymysł, podobnie jak zabijanie za pomocą zwierciadła, chyba że walnąć nim prosto w łeb. Pióra z nadogonia kuroliszka temperują się cieniej niż gęsie i piszą ładniej, więc znający się skryba płaci za sztukę bez wahania.
Kolczasty batog, zwany też mayheńskim batogiem: broń tak okrutna, że jej wyrób i posiadanie są surowo zakazane w większości krajów, z Novigradem włącznie. Zakaz nie dotyczy najwyraźniej straży świątynnej Wiecznego Ognia, która nosi lamie otwarcie. Geralt widywał ludzi uderzonych lamią w twarz i twierdzi, że takich twarzy nie sposób zapomnieć.
Elfie Święto Żniw, obchodzone także przez ludzi na przełomie lipca i sierpnia; u elfów Lammas to zarazem siódmy, przedostatni savaed, czyli pora elfiego kalendarza, w którym rok dzieli się na osiem części. Nów zaczynający u ludzi miesiąc sierpień otwiera u Starszego Ludu właśnie Lammas. Na obchodach tego święta w jednej z wiosek w Geso rozpoznała się w tłumie szóstka, która wzięła potem nazwę Szczurów.
Lara Dorren aep Shiadhal, elfka z Aen Saevherne, czyli Wiedzących, elity elfiego ludu. Legenda czyni ją połową najsłynniejszej pary kochanków dawnych czasów: ona i czarodziej Cregennan z Lod, elfka i człowiek, mogli stać się początkiem pojednania obu ludów, a ich historia zmieniła się w tragedię, bo rozdzielił ich i zniszczył czas pogardy. Jak było naprawdę, nie wie prawie nikt; ich spotkanie i portret Lary według starożytnej miniatury (dzieło Lydii van Bredevoort) wiszą w Galerii Chwały w Aretuzie. Geralt, postawiony przed tym portretem, zachowuje kamienną twarz, choć Lara Dorren patrzy z niego oczami Ciri.
Ochotnicza formacja zwana też Strażnikami Puszczy, zajmująca się zwalczaniem nieludzi: jej członkowie chełpią się naszpikowanymi strzałami, zarżniętymi lub powieszonymi elfami, borowikami i dziwożonami. Ich strzały mają zębate jak harpuny groty, które paskudnie kaleczą. Geralt szczerze ich nie cierpi, a Jaskier na festynie w Czterech Klonach dorobił im kuplet „chcesz być niczym, bądź Leśniczym", co skończyło się bijatyką, grzywną i czterdziestoosobową obławą na obu przyjaciół.
Rzeka na południu Kaedwen, przekraczana brodami. Leśny szlak od strażnicy na moście wiedzie ku niej jak strzelił, dziesięć dni drogi przez dziką puszczę, i rozwidla się dopiero za rzeką; za Likselą leży też gród, w którym podróżny może szukać schronienia.
Demoniczna bogini, na Wschodzie czczona do dziś pod imieniem Niya. Wedle przepowiedni Eltibalda jej rychły powrót miało zwiastować zaćmienie, Czarne Słońce, a drogę utorować sześćdziesiąt niewiast w złotych koronach. Geralt ma o proroctwie zdanie jednoznaczne: brednia, w dodatku nie do rymu, a wszystkie przyzwoite przepowiednie są do rymu.
Moneta w obiegu na dalekiej północy. W okolicach Hołopola płaci się lintarami, nie orenami: dwieście lintarów za zabicie bazyliszka to „marny pieniądz", pięćset otwiera zaporę na moście. Bywają „oberżnięte", czyli oszukańczo okrojone z kruszcu, dlatego ostrożni każą sobie zapłatę sprawdzić.
Królestwo na południu Północy, sąsiadujące z Aedirn; razem z Rivią tworzy jedno władztwo, dlatego jego panią tytułuje się królową Lyrii i Rivii. Rządzi tu Meve, wdowa po królu, o którym sama mówi bez złudzeń, i władczyni twardej ręki: na rivskim zamku pokazywała dworowi, kto rządzi, tak, że trzęsły się mury. Wojska z Lyrii, w tym sławna Rayla, biją się z komandami Scoia'tael, a w rachubach królów kraj leży niebezpiecznie blisko przyszłego teatru wojny w Dol Angra.
Drabi-tropiciele na nilfgaardzkiej służbie w cesarskich Prowincjach: wynajmowani przez prefektów do poszukiwań zbiegów, band i osób, za które wyznaczono nagrodę. Sami zwą się dumnie Łapaczami, choć dla panów rycerzy z Nilfgaardu pozostają chamami od czarnej roboty. Pracują dla nagród liczonych we florenach, jeńców pilnują nahajką, a lojalność kończy się tam, gdzie zaczyna się podział łupu.
Czerpanie Mocy z żywiołu ognia: możliwe, potężne i obłożone zakazem, którego przestrzegania Yennefer pilnowała u swojej uczennicy szczególnie surowo. Energia ognia różni się od tej z żył wodnych tak, jak pożar różni się od studni. Wypełnia czerpiącego gwałtowną, graniczącą z rozkoszą euforią i podsuwa mu poczucie wszechmocy, a wraz z nim zaklęcia i inwokacje, których nigdy się nie uczył; żywioł szybko przestaje pytać o pozwolenie i zaczyna podpowiadać, czego chcieć. Granica między władaniem ogniem a byciem przez ogień władanym jest cienka i łatwo ją przeoczyć, zwłaszcza gdy czerpie ktoś u kresu sił, samotny i skrzywdzony.
Uważana za szczytowe osiągnięcie czarodziejów sztuka tworzenia: nie iluzji, nie transformacji, lecz nowego bytu z niczego. Kosztuje realny wysiłek: Yennefer, powołując do istnienia czarodziejską pustułkę, poci się z wysiłku, a jej źrenice rozszerza ból. Stworzony ptak żyje naprawdę: potrafi przenieść list, a nawet przemówić za swoją stwórczynię. Sam Geralt przyznaje w duchu, że przy takiej magii wiedźmińskie Znaki wyglądają po prostu śmiesznie.
Góry wchodzące w tytulaturę Foltesta („pan Temerii, Pontaru i Mahakamu"). To tam biją słynne krasnoludzkie kopalnie, a ich bliskość ma skutki całkiem praktyczne: w Wyzimie ceny kamieni szlachetnych są niskie, bo do kopalń za blisko. Kto chce klejnoty dobrze sprzedać, wiezie je do Novigradu.
Ochotnicza formacja krasnoludzkiej piechoty, którą przysłał Północy w sukurs Brouver Hoog, starosta Mahakamu. Regimenty Hufu maszerują pod łomot litawrów, trąbienie kobz i świst piszczałek, w futrzanych burkach, kolczugach i szpiczastych szyszakach, z halabardami, gizarmami, berdyszami i kolczastymi wekierami; awanse na wakujące szarże rozstrzyga się w nich pojedynkiem na kułaki. Huf krwawił już w bojach wiosennej kampanii i został cofnięty pod Wyzimę na przeformowanie, a służący w nim krasnoludowie wiedzą, że wojsko złożone z „obcej i gorszej rasy" zawsze będzie posyłane z najwredniejszymi zadaniami na najgorsze odcinki.
Księstwo sąsiadujące z Caingorn. Po nagłej i dziwnej śmierci księcia została w nim tylko księżniczka w wieku „łożnicowym", a niechętni obcym władcom wielmoże odkurzyli starą przepowiednię, że mitra i ręka dziewczyny należą się temu, kto pokona smoka. Przepowiednia miała ich chronić; wieść o smoku pod Hołopolem zmieniła ją w zaproszenie.
Roślina o rzepowatych korzeniach przypominających ludzkie postacie, zwana też alrauną, a ludowo dziwostrętem; uprawia się ją w Vicovaro, Rowan i Ymlac, dziko rośnie rzadko, za to masowo na starych elfich cmentarzyskach, takich jak Fen Carn. Ceniona w medycynie, farmacji i magii: czarodziejki robią z niej eliksiry młodości i maść glamarye, a zabobon przypisuje jej strzegące domu talizmany-alruniki, miłosne filtry i śmiertelny wrzask przy wyrywaniu z ziemi. Fachowcy prostują: mandragora strun głosowych nie ma, a słyszane przy zbiorach głosy to halucynacje, bo świeży korzeń jest silnie toksyczny i zatruwa nawet glebę wokół siebie; po właściwym sezonowaniu daje za to leki oraz, przy odrobinie alchemicznej wprawy, destylat mocy zgoła czarodziejskiej.
Wielka latająca bestia o płowym cielsku, nietoperzych skrzydłach i skorpionim ogonie; lud przekręca nazwę na „mandygorę". Zawzięta i terytorialna: głodna potrafi rozsiąść się na zdobyczy pośrodku gościńca i zatkać trakt jak korek flaszkę, bo z łowieckiego terytorium sama nie odleci. Wyjątkowo wielki okaz wiedźmin wycenia na dwieście koron.
Miasto na południu Temerii, oddalone od Wyzimy o blisko dwieście mil; nad czerwonymi dachami wież mariborskiego zamku powiewają srebrno-czarne proporce. Słynie z zamkowej stadniny koni. Latem, gdy nad Północą wisi wojna, właśnie tu rezyduje król Foltest.
Moneta w obiegu w Aedd Gynvael i dolinie Toiny: kolejna lokalna waluta Północy obok orenów i lintarów. Sto marek to według starosty Herboltha „kupa pieniędzy", której nie dałby nawet za dziewięciogłową hydrę; za zabicie zeugla targuje się z wiedźminem od siedemdziesięciu marek do dziewięćdziesięciu pięciu, a wypłaca dziewięćdziesiąt, bo „podatek".
Potężna twierdza na południu Temerii, obok Razwanu i Mariboru jeden z kluczy do drogi na północ; wojennym komunikatom towarzyszy od początku najazdu, gdy Nilfgaard podchodził pod nią i pod Razwan, aż obie twierdze padły. Wiosną wróciła do gry: pierścień oblężenia rozerwała odsiecz z walnym udziałem kondotierskich banderii Wolnej Kompanii. Zwycięstwo pod Mayeną odmienia nastroje całej Północy: pryska mit o niezwyciężonym Nilfgaardzie, a do armii Nordlingów setkami napływają ochotnicy.
Okrągły medalion na srebrnym łańcuszku z wyobrażeniem wilczego łba z wyszczerzonymi kłami: znak rozpoznawczy wiedźmińskiego fachu, okazywany zamiast listów polecających.
Magiczne „okno" do telekomunikacji na wielkie odległości, znacznie potężniejsze od skorelowanych kryształowych kul, którymi posługują się banki i dwory. Nie ma w nim żadnego mechanizmu: całość to układ zwierciadeł, soczewek i lamp wokół odpowiednio oszlifowanego wielkiego brylantu, osłonięty aksamitną kotarą; zaklęcie łamie promień światła na brylancie i wyczarowuje w zwierciadle obraz odległej komnaty oraz głos rozmówcy. Megaskopami posługują się najwięksi gracze magicznego świata, a rozmowy przez „okno" można, jak się okazuje, podsłuchać.
Bogini urodzaju i płodności, opiekunka rolników, ogrodników, miłości, małżeństwa i położnic. Jej kult, jeden z najstarszych, sięgający czasów przedludzkich, wchłonął dawne kulty bogiń-matek i jako jeden z niewielu nie podupada: nie brakuje mu ani wyznawców, ani sponsorów. Trubadur Jaskier tłumaczy to prościej niż uczeni: rodząca kobieta musi wzywać na ratunek jakieś bóstwo, a kobiety rodzić nie przestaną. Najsłynniejsze sanktuarium bogini to świątynia pod Ellander; Melitele nie zabrania swoim kapłankom „niczego. Prawie".
Paskudne, złą sławą owiane ostępy na wschodnim brzegu rzeczki O, w międzyrzeczu ku Chotli, których rozumny podróżny omija z daleka. Geralt zna je z własnej skóry: trzy lata przed wojną, skracając sobie drogę ku Brugge, został tam pokiereszowany przez potwory tak, że z uroczysk wywieziono go półżywego na chłopskim wozie.
Rozległe pojezierze w północnej Metinnie, przecięte rzeką Yeleną, blisko granic z Nazairem i Mag Turga; w dawnych księgach zwane krainą Stojeziorów. Sztucznie, jakby ręką układane jeziora tworzą tam rozmaite wzory, a wśród nich wzór liścia koniczyny z czwartym, podługowatym jeziorem niby szypułką: to otoczone czarnym lasem Tarn Mira, nad którego północnym krańcem stać ma wedle „Peregrynacji" Buyvida Backhuysena niewidzialna dla profanów Wieża Jaskółki. Pięćdziesiąt mil na północ leżą ruiny elfiego Assengardu, a najbliższe żywe miasto to Neunreuth.
Czysta, pierwotna siła magiczna: żywioł, który u nieszkolonego nosiciela wybucha bez kontroli, tężeje w powietrzu, wygina dym w fantastyczne kształty i porusza wiedźmińskim medalionem. Zdolność do niej bywa dziedziczna i potrafi przeskakiwać pokolenia: babka Pavetty, Adalia, podnosiła most zwodzony ruchem brwi. Myszowór dorzuca jeszcze jedno ograniczenie: dziewica Mocy używać nie może.
Wielka Matka, najważniejsze bóstwo Skellige: czczona w aspektach Dziewicy, Matki i Staruchy, patronka płodności, ale też wieszczek, jasnowidzek i telepatek. Jej święte zwierzęta to kot, który słyszy i widzi ukryte, oraz sokół, który widzi z wysoka; jej klejnotem jest Brisingamen, naszyjnik jasnowidzenia z błękitnawym brylantem wielkości stu pięćdziesięciu karatów, wart podobno tyle, co wszystkie stocznie Cidaris. Świątynia bogini stoi na wyspie Hindarsfjall, wśród świętego gaju Hindar, z którego bierze się jemiołę zdobiącą na Wyspach wszystko, od kołyski po mogiłę. Kapłanki Freyji operują Mocą bez studiów i zaklęć: czerpią ją w transie przez modlitwę i medytację, traktując jako dar i łaskę bogini, czego czarodziejkom, mimo teorii Tissai de Vries o autohipnozie, nigdy nie udało się powtórzyć.
„Monstrum albo wiedźmina opisanie": anonimowy, szeroko kolportowany paszkwil, który głosi, że wiedźmini to płody plugawego czarostwa, łotry bez cnoty i sumienia, a ich siedlisko powinno zostać starte z powierzchni ziemi i posypane solą i saletrą. To właśnie ten tekst, podobno anonimowe dzieło jakiegoś czarodzieja, wzburzył przed laty fanatyków i popchnął ich do napaści na Kaer Morhen, w której zginęli prawie wszyscy wiedźmini. Triss Merigold wie też to, o czym się nie mówi: bez pomocy czarodziejów napastnicy nigdy nie zdobyliby zamku.
Właściwie Szlak: otaczająca Kaer Morhen najeżona przeszkodami dróżka, na której wiedźmini trenują szybkość biegu i kontrolę oddechu, przebiegając między innymi po zawieszonym nad jarem omszałym pniu i skacząc przez uskok zwany Gardzielą. „Mordownia" to nazwa nadana ścieżce przez młodych adeptów i nie wzięła się znikąd: na Szlaku i na towarzyszących mu przyrządach (obracającym się „wiatraku" z kijowymi łapami, wahadle, wkopanym w ziemię „grzebieniu" czy długiej wadze) dziesiątki chłopców łamały kości i skręcały karki.
Morska czarownica, znawczyni zaklęć wśród ludu syren. Jej magia przemiany działa w obie strony: potrafi bezboleśnie zamienić ludzkie nogi w elegancki rybi ogon albo syreni ogon w parę zgrabnych nóg, i to, jak pokazała przemiana Sh'eenaz, bez utraty głosu, wbrew balladowym schematom. Robota morszczynki uchodzi za pewniejszą niż kupne „magiczne eliksiry z gwarancją".
Potęga, o której na Północy mówi się na razie półgębkiem, i to ze strachem. Freixenet wypomina Ciri, że przez jej ucieczkę z Nastrogu „wojna z Nilfgaardem wisi na włosku": małżeństwo księżniczki Cintry z księciem Verden miało przypieczętować traktat i sojusz jej babki Calanthe z królem Ervyllem, najwyraźniej wymierzony właśnie w tego południowego sąsiada.
Milicja baronów w cesarskich Prowincjach, zwana szumnie „Stróżami porządku": baronowie płacą im za pilnowanie ładu i dróg, a chłopstwo boi się ich jak ognia, bo w praktyce Nissirowie nie przepuszczą ani cielakowi, ani kiecce. Podlegają wyłącznie swoim baronom, nie prefektom, przez co z nilfgaardzką administracją trwają w cichym przeciąganiu liny: nagroda barona i ukaz prefekta potrafią dotyczyć tego samego jeńca.
Zaklęcie pogodowe o niszczycielskiej sile, sprowadzające z nagle sczerniałego nieba grad o kulach wielkości kurzego jaja, zdolny rozwalać dachówki i zabijać ludzi na otwartej przestrzeni. Nazwy używa się w zasadzie nielegalnie, bo czar nigdy nie został zarejestrowany: nikomu po Triss Merigold nie udało się go powtórzyć, z powodów, jak twierdzą uczeni, prozaicznych, gdyż czarodziejka miała w chwili rzucania skaleczone usta i mówiła niewyraźnie, a złośliwcy dodają, że język plątał jej się ze strachu. Powstało zresztą z inkantacji pomyślanej jako zupełnie inne zaklęcie, Piorun Alzura, którego dwie osłabione czarodziejki nie miały szans wyskandować; Alzur, jak się twierdzi, miał głos jak dzwon i dykcję oratora. Miejsce, z którego czar rzucono, kupa kompostu w załomie rivskich murów, przeszło do legendy jako Rivijskie Wzgórze, a kroniki nadały Triss przydomek Nieulękłej.
Niski, kędzierzawy lud o charakterystycznych owłosionych stopach, którym buty nie są potrzebne. Wśród ludzi uchodzą za nieludzi (do novigradzkiej „Passiflory" oficjalnie się ich nie wpuszcza, a kupcy sarkają, że niziołki i krasnoludowie trzymają się w interesach razem), ale asymilują się skutecznie: mają farmy, hodowle i kupieckie fortuny. Ludzie z trudem odróżniają jednego niziołka od drugiego, co pierwszy niziołek serii, Dainty Biberveldt, odczuł boleśniej niż ktokolwiek inny.
Moneta bita w Novigradzie, uznawana szeroko poza nim. Skala: tysiąc koron to podobno wystarczające „wpisowe", by zostać rycerzem zakonu Białej Róży.
Twór Chaosu, wymierający relikt sprzed Koniunkcji Sfer: z pozoru spróchniała kłoda, spod której wyrastają cztery pary cienkich nóg o gruzłowatych stawach i pobrużdżony, podzielony na racze segmenty pancerz, a oczy osadzone są na słupkach. Nie jest agresywny, lecz zagrożony atakuje błyskawicznie, a na jego jad nie ma odtrutki. Słyszy całym sobą i nie znosi metalicznych dźwięków, więc zamiast mieczem można go przepędzić, tłukąc chochlą w pokrywkę od kociołka.
Sztuka wieszczego śnienia. Talent śniączek nie polega na tym, że ich marzenia senne są intensywniejsze albo bogatsze od cudzych, lecz na tym, że śniączki sny pamiętają; najzdolniejsze śnią wszystkimi zmysłami, także słuchem, dotykiem, węchem i smakiem. Rzemiosło ma własny żargon: „kit" to sen-galimatias bez ładu i znaczenia, nad którym można przejść do porządku, „widmo" to sen zapamiętany we fragmentach, po którym zostaje tylko poczucie odebranego sygnału (jeśli się powtarza, jest niemal na pewno znaczący), „haczenie" to wymuszanie powtórki snu natychmiast po przebudzeniu, a „kotwiczenie" to programowanie śnienia koncentracją i medytacją przed zaśnięciem. Pomaga „zahaczka": przedmiot albo obraz związany z tym, o czym ma się śnić. Zdolność jest darem kapryśnym i, jak większość dzikich talentów magicznych, prozaicznie organicznym; fiasko może spotkać nawet najlepszą śniączkę.
Sąd boży: rozstrzyganie winy przez próbę, której wynik uznaje się za wyrok bóstwa, akceptowane także przez sądy świeckie. Ordalia mają swoje reguły: w przypadku oskarżenia niewiasty, dziecka, starca lub osoby ułomnej do próby może stanąć obrońca, a formę wybiera się od pojedynku w ogrodzonych szrankach po próbę ognia, na przykład wyniesienie z ogniska rozpalonej do białości podkowy bez śladu oparzeń. Wynik sądu bożego jest ostateczny: jego podważanie uchodzi za herezję, co bywa kłopotliwe dla oskarżycieli, gdy próba wypadnie nie po ich myśli.
Moneta Królestw Północy. Skala: trzy tysiące orenów to królewska nagroda za odczarowanie strzygi, a tysiąc to łapówka, za którą wielmoża próbuje kupić wyjazd wiedźmina z miasta.
Zamorska broń miotana: stalowa gwiazdka, którą można ukryć w rękawicy albo za wstążką kapelusza, a wprawną ręką rzucona jest niezawodna i zabójcza na trzydzieści stóp. W locie wyje, co jedni mają za wadę (ostrzeżony cel może się uchylić), a inni za zaletę, bo gwizd potrafi sparaliżować ofiarę strachem. Od roku oriony są na wyposażeniu nilfgaardzkich służb specjalnych.
Miasto ze słynną akademią: to na niej studiował Jaskier. Historia zajmowała drugie miejsce na liście jego ulubionych przedmiotów; pierwsze miała geografia, bo atlas świata był większy i łatwiej było za nim ukryć gąsiorek wódki.
Formacja wojskowa z Gemmery, słynąca z twardej służby pacyfikacyjnej; jej weterani salutują po gemmersku, pięścią przyłożoną do kołpaka. Byłych Pacyfikatorów chętnie werbują tajne służby Cesarstwa: w hanzie Stefana Skellena służy ich kilku, w tym elfi zwiadowca i wachmistrz.
Najstarsze pismo, używane przed wprowadzeniem nowoczesnego alfabetu, oparte jeszcze na runach elfich i krasnoludzkich ideogramach. Księgi pisane Pierwszymi Runami widuje się w bibliotekach świątynnych, a wyjątkowo (jak przekonują się Geralt i Jaskier) także po wsiach na krańcu świata.
Zaraza zwana też Czerwoną Śmiercią albo gorączką krwotoczną, której nazwa pochodzi od statku: holka „Catriona", na który w nilfgaardzkim porcie Baccalá zaokrętowała się pchła przywieziona przez Ciri w fałdzie kurtki z zadżumionego świata. Na Plagę Catriony nie ma lekarstwa; w rok po bitwie pod Brenną największa eksplozja epidemii pustoszy Maribor, skąd uciekają wszyscy medycy i większość kapłanów. Zostają wtedy, i umierają przy chorych, chirurg Milo Vanderbeck i kapłanka Iola.
Rzadka sztuka magiczna: zmiana własnej postaci w inne stworzenie. Wieść głosi, że posiadło ją zaledwie kilka osób na świecie; należy do nich Filippa Eilhart, która potrafi przybierać postać wielkiej szarej sowy i w tej postaci bezszelestnie podążać czyimś śladem, na przykład kluczącego po dachach Jaskra.
Słynna winnica doliny Sansretour w Toussaint, z zamkiem o grubym donżonie na szczycie wzgórza; z jej piwnic pochodzi m.in. czerwone Côte-de-Blessure. Jak większość winnic księstwa stoi nad starożytną kopalnią, tu łupkową, której korytarze częściowo zaadaptowano na winne sklepy, a częściowo porzucono; do majątku należy też sąsiedni, zaniedbany kasztel Zurbarràn. Lochy pod Pomerol ciągną się milami i kryją rzeczy, o których nie śniło się rządcom: pod poziomem kopalni biegną gładko obrobione korytarze z posążkami i płaskorzeźbami, kawerna z mostkiem nad bezdenną przepaścią oraz sekretna komnata z mosiężnymi trąbami, wzniesiona przez nieznanych budowniczych po to, by podsłuchiwać rozmowy prowadzone w górze.
Wielka rzeka Północy, uchodząca do morza rozległą, mglistą Deltą w okolicach Novigradu i Oxenfurtu. Granica między Redanią a Temerią biegnie środkiem nurtu, tyle że w Delcie, gdzie kępy, łachy i ostrowy bezustannie zmieniają położenie, a farwater jest co dnia inny, nikt nie umie jej wymierzyć, z czego chętnie korzystają celnicy obu brzegów. W czasie przypływu fala wchodząca przez kanały Novigradu niesie w górę mętną ciecz z mydlin i ścieków, a z ponad dwóch tysięcy gatunków ryb, które żyły w rzece pięćdziesiąt lat temu, zostało niecałe dziewięćset. Deltą płynie za to handel: szkuty, barki i komięgi kursują między rzecznym portem Piana a Novigradem, a odkąd Vizimir i Foltest okładają się nawzajem prawami składu i cłami w wojnie celnej, na wodzie roi się od kontroli. Ostatnio Deltę upodobały sobie także okręty wojenne, bo wielmoże wolą rzekę od lasów, w których grasują elfie komanda.
Magiczne przejście między odległymi miejscami: świetlisty zarys drzwi, w którego obramowaniu kłębi się fosforyzująca nicość, a sama podróż to moment czarnej pustki i przenikliwego zimna. Geralt portali nie cierpi z doświadczenia: widział, jak przez „bezpieczny" portal przeleciała połowa podróżnego (drugiej nigdy nie odnaleziono), i zna przypadki ludzi, po których w portalu wszelki słuch zaginął. Portal rzucany w pośpiechu bywa „losowy": wyrzuca nie wiadomo gdzie. Nawet niewidoczny portal zostawia po sobie ślad, który można zaklęciem ustabilizować i przejść nim ponownie, choć taka droga grozi rozerwaniem na sztuki.
Królestwo, w którym właśnie doszło do przewrotu: obalono króla Rhyda, a rządy przejął klan Thyssenidów. Dla polityki to zmiana dynastii, dla giełdy w Novigradzie trzęsienie ziemi: dwór i wojsko Rhyda nosiły się na niebiesko, więc tkalnie Poviss kupowały indygo, a barwą Thyssenidów jest szkarłat. Indygo z dnia na dzień staniało, czerwona koszenila poszła w górę, a na tej różnicy powstała fortuna „kupca Biberveldta".
Dziecko dwóch ras: półelfa zdradzają delikatne rysy, wielkie oczy i szpiczasto zakończone uszy. Mieszana krew nie gwarantuje niczyjej sympatii: półelf Civril słyszy od ludzi „mieszaniec", a sam z lubością wyzywa innych od mutantów i wybryków natury.
Stary jak ludzkość zwyczaj: kto uratuje komuś życie w beznadziejnej sytuacji, może zażądać w nagrodę „tego, co pierwsze wyjdzie cię powitać" albo „tego, co w domu zastaniesz, a czego się nie spodziewasz". Czasem będzie to pies albo teściowa, ale bywa, że dziecko-niespodzianka, wskazane przez ślepy los. Taka przysięga tworzy nierozerwalną więź przeznaczenia między żądającym a dzieckiem; prawo i zwyczaj strzegą jednak, by spełniała się tylko wtedy, gdy potwierdzi ją siła przeznaczenia, a potwierdza ją zgoda samego dziecka, nie rodziców. Z przeznaczeniem nie igra się bezkarnie: legendy pamiętają bohaterów oddanych tym prawem (Zatret Voruta, Supree) i karę, jaka spotkała królową Zivelenę, gdy nie dotrzymała obietnicy danej gnomowi Rumpleteltowi. Tym prawem zabrano kiedyś z domu samego Geralta.
Pierwszy etap wiedźmińskiej mutacji, po którym następują kolejne: hormony, zioła, zakażenia wirusami, „i od nowa, i jeszcze raz, do skutku". Chłopców, którzy zniosą Zmiany wyjątkowo dobrze, czekają dalsze, bardziej skomplikowane eksperymenty; z grupy wybranej do nich razem z Geraltem przeżył tylko on. Pamiątką jest jego biel włosów: pełny zanik pigmentu, „skutek uboczny".
Pajęczy potwór z podziemi: liczne cienkie odnóża, którymi chrobocze po skale i które w ataku migają jak śmigi wiatraka, oraz szpony ostre jak sierpy. Walczy w całkowitym milczeniu i skokami, co ma swoje ryzyko, bo chybiony skok w pobliżu przepaści kończy się długim, cichnącym wyciem. Wedle wiedźmińskiej klasyfikacji robota na pryskirnika uchodzi za dość trudną.
Zamierzchły okres, z którego pochodzą potwory takie jak ghule i graveiry: jak wykłada Vesemir na lekcjach teorii, te stwory są w obecnej sferze obce i nie mają w niej własnej niszy ekologicznej, nie uczestniczą w naturalnych układach i powiązaniach przyrody. Z tego płynie ważny dla wiedźminów wniosek: zabijając relikty przenikania sfer, nie narusza się porządku natury.
Aen Ithlinnespeath: wieszczba elfki Ithlinne Aegli aep Aevenien (w ustach ludzkich kapłanów: „wieszczba Itliny"), którą na Północy cytuje się coraz częściej, odkąd wojna z Nilfgaardem nadała starym słowom złowrogą aktualność. Przepowiednia zapowiada nadejście wieku miecza i topora, Czasu Pogardy i wilczej zamieci: Tedd Deireádh, Czasu Końca. Świat ma umrzeć wśród Białego Zimna i Białego Światła, a odrodzić się wraz z nowym słońcem: ze Starszej Krwi, z Hen Ichaer, z zasianego ziarna, które nie wykiełkuje, lecz wybuchnie płomieniem. Znakiem poprzedzającym ma być to, że ziemia wprzód spłynie krwią Aen Seidhe, Krwią Elfów. Gruby kapłan spod dębu Bleobherisa widzi w niej zapowiedź kary bogów, Nilfgaard nazywa ją biczem na grzeszników, a Sheldon Skaggs zbywa ją jako „przepowiednie jakiejś elfiej wariatki" i mydlenie oczu.
Grupa czarów polegających na pchnięciu energii w żądanym kierunku: siła pchnięcia zależy od koncentracji woli i wydanej mocy. Najprostszy czar psychokinetyczny nie wymaga nawet formuły, wystarczą koncentracja i gest, dlatego zaadaptowali go wiedźmini jako Znak Aard. Prawdziwa psychokineza rządzi się żelazną zasadą: wydać wolno tylko tyle mocy, ile się wzięło, bo każda nadwyżka idzie z organizmu czarującego, a w krańcowym przypadku potrafi zabić. Wydawać należy oszczędnie i pod kontrolą, jak mawiała Mistrzyni Yennefer: tak, by postronni nie połapali się, że to ty.
Magiczna metoda wykrywania miejsca pobytu osób zaginionych, zwana też metodą „kryształ, metal, kamień": czarodziej sięga przez aparaturę ku przedmiotom związanym z poszukiwanym. Ma swoje granice, o których wie Tissaia de Vries: wszystko, co nosi Yennefer, jest aktywne magicznie i psychowizją niewykrywalne, więc jeśli Yennefer nie życzy sobie, by wiedziano, gdzie jest, nikt się tego nie dowie.
Zwany też knakerem, coblynau, polterdukiem, karkonosem, rubezahlem, skarbnikiem albo pusteckim: odmiana kobolda, którą wszelako wzrostem i siłą znacznie przenosi, nosząca ogromne brodziska, jakich koboldy nie noszą. Bytuje w sztolniach, grotach, przepaściach i pustaciach kamiennych, wszędzie tam, gdzie w ziemi skryte są bogactwa: kruszce, rudy, sól albo olej skalny. Dla górników to złośliwy despetnik i istny dopust boży, bo mami pukaniem w skałę, zawala chodniki i kradnie przyrząd, a od strzelenia zza węgła pałą w łeb też nie stroni; przekupić go można, kładąc w ciemnym chodniku chleb z masłem, oscypek albo, najlepiej, gąsiorek okowity, na którą jest okrutnie łakomy. Dorosły pukacz jest krępy, pękaty i krzywonogi, w barach szeroki na sążeń, a jego zrogowaciałe stopy mierzą po półtorej stopy długości; biega przy tym i skacze po górach szybciej niż jakikolwiek wierzchowiec, przesadzając rozpadliny, których nie przeskoczyłby muflon. W chodnikach kopalń wokół Belhaven pukacze rozpanoszyły się tak, że sztygarzy wywieszają szyldy „wiedźmin potrzebny", a społeczność pukaczy zamieszkuje też system jaskiń pod Gorgoną, gdzie pędzi samogon i słucha zakazów Avallac'ha.
Gremium magów rozstrzygające sprawy „całego stanu czarodziejskiego". To Rada dała posłuch przepowiedni Eltibalda o Czarnym Słońcu i firmowała polowanie na urodzone po zaćmieniu dziewczęta, wybierając, jak to ujęto, mniejsze zło. Na prośbę księżnej Aridei wysłała do Creyden Stregobora, by zbadał małą Renfri.
W wierzeniach Wysp Skellige finalna walka Światła i Ciemności, która poprzedzi Tedd Deireadh, koniec świata. Zapowiedzieć ją ma nadpłynięcie potwornego Naglfara z Morhöggu: drakkara o burtach zbudowanych z paznokci trupów, wiozącego armię widm i demonów Chaosu. Gdy w noc jesiennego Ekwinokcjum Wyspami wstrząsnął gwałtowny sztorm, najbardziej zabobonni uznali falę za pchaną dziobem Naglfara i szykowali się na czas ostateczny; światlejsi szukali wytłumaczeń bliżej spraw ludzkich.
Siedziba namiestników, którym podlegają Aedd Gynvael i inne miasta w dolinie Toiny. Namiestnicy zmieniają się tam co sezon, a że co drugi to półelf lub ćwierćelf, starosta Herbolth ma gotowe wyjaśnienie wszystkich nieszczęść: „wszystko, co złe, przez elfów". Każdy nowy namiestnik zaczyna rządy od wymiany grododzierżców i starostów na własnych krewniaków; w Aedd Gynvael ta praktyka kończy się na sławie Cykady.
Rodzinne strony Dainty'ego Biberveldta: osada niziołków, gdzie kupiec ma farmę i hodowlę, a jego teść, Arno Hardbottom, młyn (który omal nie przepadł jako zastaw bankowy). Mieszka tam też małżonka kupca, Gardenia Biberveldt, oraz, jak od pewnego wieczoru wierzy cały Novigrad, liczny klan kuzynów, z „wielką głową do interesów" Dudu Biberveldtem na czele.
Królestwo Północy, przez które Geralt wędrował już w drodze do Wyzimy; leży w nim miasto Rinde. O czarodzieja tu trudno, odkąd król Heribert nałożył na czary zbójecki podatek: magicy bojkotują stolicę i miasta gorliwe w ściąganiu królewskich danin, a tam, gdzie bojkot działa, kwitnie ogromny popyt na magiczne usługi.
Najsłynniejsza banda łowców smoków Północy: Boholt, Niszczuka i Kennet Zdzieblarz. Walczą niezbyt czysto, ale skutecznie: wybili wszystkie oszluzgi i widłogony w Redanii, a przy okazji trzy smoki czerwone i jednego czarnego. Na wyprawy jeżdżą własnym wozem ze sprzętem, interesy stawiają twardo („albo wóz, albo przewóz") i nie uznają nad sobą niczyjej komendy: królowie mogą najwyżej przyjąć ich warunki.
Cytadela w Nazairze, nad jeziorem Muredach: graniasta bryła zamczyska na tle czarnych gór. Wbrew groźnej sylwetce to od jakichś pięćdziesięciu lat pusta, brudna ruina, w której nie ma żywej duszy poza pająkami, szczurami i nietoperzami, co czyni ją idealnym adresem do podrzucenia komuś, kto o prawdziwe adresy pyta zbyt natarczywie. Wedle niektórych wersji legendy o wiedźminie i wiedźmince to właśnie w Rhys-Rhun rozegrał się finał całej historii.
Płochliwe leśne istoty o postaci dziewczyny, tak lękliwe wobec ludzi, że mało kto widział rusałkę z bliska. Wedle tego, co wiadomo w rozdziale czwartym: mówią rzadko i we własnym języku, nie jedzą ludzkiego jadła i potrafią na całe dni znikać w lesie. Od podszywającej się pod nie bruxy odróżnia je proste kryterium: rusałki nie płoszą koni.
Rozumna rasa z dna morza, o której istnieniu ludzie nie mieli pojęcia: łuskowate, wyłupiastookie humanoidy z rybiogadzimi pyskami, grzebieniami i skrzelami, zwinnie biegające na muskularnych nogach. Znają tajniki obróbki metali: noszą hełmy i zbroje z miedzi i szylkretu, walczą kosopodobnymi ostrzami, włóczniami i szablami, a ich szermierze dorównują szybkością wiedźminowi. Sygnałem bojowym służy im dzwon bijący w głębinie. Strzegą marmurowych Schodów u podstawy Smoczych Kłów pod Bremervoord; to ich ostrza stały za rzezią na łodzi poławiaczy pereł. Czym są naprawdę i dokąd wiodą ich Schody, nie wie nikt; syrena Sh'eenaz mówi o nich tylko: to nie dla was.
Święto elfiego kalendarza przypadające na koniec października: wilia Saovine to ostatnia noc przed listopadowym nowiem i zarazem ostatnia noc elfiego roku. Wedle zwyczaju wszystkie ognie w domu i obejściu rozpala się na nowo jedną smolną szczapą, której resztkę chowa się do maja, by tym samym ogniem wzniecić Belleteyn. W wierzeniach prostego ludu to noc duchów i strachów: zmarli pukają do okien i szukają ciepła, więc wystawia się im jadło na próg, w domowy próg wbija się nowy żelazny nóż, a brzemienne nie wychodzą na dwór. To także najlepsza noc do wróżb wszelakich, a od Saovine do lutowego święta Imbaelk można bezpiecznie grzebać w nawiedzonych kurhanach, bo upiory tracą z zimnem siłę i schodzą do Otchłani. Opowiada się wreszcie, że w tę jedną noc w roku koty wiedźm zmieniają się w czarne jak smoła klacze, a kto posłyszy wtedy stuk kopyt i ujrzy wiedźmę na karej klaczy, ten nie odejmie się śmierci.
Leśne bandy elfów, do których dołączają też krasnoludy, gnomy i niziołki; w elfim języku nazwa znaczy „Wiewiórki". Jedni wywodzą ją od wiewiórczych ogonów noszonych przy kołpakach, inni od tego, że bandy mieszkają po borach i karmią się orzeszkami. Walczą w „komandach" (to słowo z języka gnomów) liczących zwykle do dwudziestu głów: poruszają się lasem bezszelestnie jak duchy, ostrzeliwują z ukrycia gościńce, palą osady i mordują pod hasłem „Ludzi do morza". Pierwsze bandy pojawiły się, ledwo wybuchła wojna z Nilfgaardem, i po ludzkich królestwach powtarza się, że to Nilfgaard im płaci i podpowiada hasła. Większość nieludzi potępia Wiewiórki, czasem za cenę życia (półelfi burgrabia z Ban Ard, nawołujący do pokoju, zginął od skrytobójczej strzały), ale strach przed nimi obraca się przeciw wszystkim Starszym Ludom.
Krasnoludzki miecz kuty w Mahakamie pod górą Carbon: klinga niebieskawa od uszlachetnionego grafitem i boraksem stopu, pokryta znakami runicznymi, lekka i ostra jak brzytwa. Nowoczesna głownia ma miękki rdzeń okuty twardą stalą, odwrotnie niż dawne, prymitywniej obrabiane miecze, a szlifem i ostrzeniem zajmują się gnomy wedle technologii, którą niegdyś robiono gwyhyry, najlepsze miecze świata. Najprzedniejszymi egzemplarzami można przeciąć w powietrzu podrzucony batystowy fular, choć takie można policzyć na palcach i rzadko który opuścił Mahakam.
Stworzenie niezwykle rzadkie i rozumne, przez ludzi zwane diabłem albo rokitą: nieco ponad sążeń wzrostu, wyłupiaste oczy, kozie rogi i broda, miękkie żujące usta, ciemnorudy włos od pasa po rozdwojone racice i ogon zakończony pędzlem. Silvan mówi (i to w kilku językach), jest łakomym roślinożercą, uwielbia figle oraz zawody, a rozgniewany ciska twardymi przedmiotami z zatrważającą celnością. Stara księga z Dolnej Posady radzi wygonić go poczęstunkiem stopniowanym od orzechów po szare mydło, którego łakomczuch „nie zdzierży". Kodeks Geralta zabrania zabijania stworzeń rozumnych, silvana także.
Magia wychwytująca: czar pozwalający mistrzowi magii obserwować z dowolnej odległości osobę, którą dobrze zna. Długotrwały kontakt psychiczny pozwala wytworzyć matrycę śledzonego, a wtedy wychwyt pokazuje, gdzie ów jest, dokąd zmierza i w jakim towarzystwie. Czar ma jednak ślepą plamkę: wampir jest dla sondy skanującej całkowicie niewidzialny i tam, gdzie stoi, wychwyt odpowiada, że nie ma nikogo. Wykryć wampira można wyłącznie z bliska, czarem analitycznym.
Wyspy rządzone przez króla Brana: ojczyzna twardych żeglarzy i wojowników, którzy napadają na cudze wybrzeża: „na tych, z którymi są w przymierzu, nie napadają tak często jak na innych", dlatego przymierze z wyspiarzami jest cenne. Wyspiarze noszą skórzane kubraki obszyte foczym futrem i szarfy z kraciastej wełny; do Cintry przybywa stamtąd poselstwo Eista Tuirseach, a wraz z nim przyszły król Cintry.
Smoki właściwe dzieli się umownie według barw: zielone (najpospolitsze, w istocie szarawe jak piach), czerwone (czerwonawe lub ceglaste), czarne (ciemnobrunatne) i najrzadsze białe z dalekiej Północy. Osobna kategoria to smoki złote, do niedawna uznawane za czysty mit: Geralt dowodził, że złoty smok mógłby powstać tylko jako jednorazowa mutacja, a mutanty są sterylne. Rozdział 14 dowodzi, że legenda żyje: złoty Villentretenmerth mówi (telepatycznie, bo rozwidlony język nie pozwala mówić artykułowanie), czyta w myślach i potrafi przybrać każdą postać, z ludzką włącznie. Smoki sypiają w jaskiniach w wielowiekowym letargu, gromadzą skarbce (poluje na nie człowiek, w tym czarodzieje, ceniący smocze zęby i mózg do eliksirów) i budzą w ludziach strach o miasta, bo tylko smok potrafi zagrozić grodowi za murami. Wiedźmini na smoki właściwe nie polują z zasady; zabijają za to smokopodobne gady: widłogony, oszluzgi (bywają prawie tak duże jak smoki) i latawce.
Kraj nad dolną Jarugą, na południe od Temerii. Granicę między nimi wyznacza rzeka Trava, za którą zaczynają się Miechuńskie Lasy. Dzieli się na Górny Sodden i ziemie nadrzeczne sąsiadujące z Zarzeczem. W wojnie z Nilfgaardem Sodden zapłacił straszliwą cenę: przetoczył się tędy pochód Czarnych, a o losach kraju (i całej Północy) rozstrzygnęła wielka bitwa czarodziejów na wzgórzu, które dziś zwie się Górą Czternastu. Ludzie z Soddenu, jak mówi kupiec Yurga, wiedzą o czarodziejach swoje: „za wiele im zawdzięczamy, coby nie wiedzieć, jacy oni".
Węzeł w tkance miejsc i czasów, o którym wędrująca między światami Ciri słyszy dwukrotnie. Najpierw Ihuarraquax, pytany, czy nie uciekli już dostatecznie daleko, odpowiada niezrozumiałą dla niej myślą, że nie istnieje daleko ani blisko, i wspomina właśnie o spirali. Potem, w drzemce w przydrożnej oberży, złowrogo rozwija tę myśl Eredin: kto wędruje po miejscach i czasach, wcześniej czy później trafi na Spiralę, a na Spirali czekać będą Dearg Ruadhri, którzy potrafią doścignąć zbiega nawet w otchłani czasów i miejsc. Czym Spirala jest naprawdę i gdzie się zaczyna, na razie nie wiadomo.
Dawny trakt biegnący równoleżnikowo przez kraj na wschód od Brugge: od porośniętych lasami wzgórz Turlough wiedzie w stronę Sodden, wzdłuż rzeczki Chotli, która wpada do Iny. Dla uchodźców przed nilfgaardzką inwazją to jedyny rozumny szlak ucieczki, bo prowadzi za front, ku linii Iny, nad którą powinny w końcu stanąć wojska temerskie.
„Ciągle jeszcze rodzą się na świecie Dzieci Starszej Krwi, o których mówią przepowiednie": tak Eithné, władczyni Brokilonu, nazywa Ciri, córkę czarodziejki i zaczarowanego człowieka. Czym dokładnie jest Starsza Krew, nie wyjaśnia nikt. Widać za to, co robi: Woda Brokilonu nie ima się dziewczynki, wiedźmiński medalion szarpie się pod jej dotykiem, a w bezdrożnym lesie Ciri bezbłędnie, sama nie wie skąd, wyczuwa kierunek.
Język elfów, Aén Seidhe, starszy od ludzkiego wspólnego, którego okruchy przeniknęły do mów wszystkich ras: niziołki i krasnoludy klną po swojemu, a i ludzkie „do diabła" ma swój elfi odpowiednik („A d'yaebl aep arse"). Nazw ludzkich wynalazków (kukurydzy, fasoli, rzepaku czy trójpolówki) Starsza Mowa nie zna wcale, więc mówiący nią muszą wplatać słowa wspólnego.
Kraina położona u podnóża Gór Amell, na południe od Jarugi, z miastem Riedbrune, do którego bartnicy z Zarzecza odstawiają na zimę miód. Należy do Cesarstwa Nilfgaardu, choć niespokojnie: Stoki wymienia się jednym tchem wśród rebelianckich rubieży obok Attre, Streptu i Mag Turga. Obfitość dużych dąbrów sprawia, że właśnie tam mieli wywędrować druidzi wygnani z Caed Dhu.
Potwór zrodzony z klątwy rzuconej na nienarodzone dziecko. Uznane za martwe niemowlę rośnie w trumnie; po latach zaczyna nocami wychodzić z krypty i pożerać ludzi (serce i wątroba ofiar to jej zapas na długie trwanie w letargu). Poluje nocą, najchętniej w pełnie; pali ją srebro. Klątwę można odczynić: trzecie pianie koguta, które zaskoczy strzygę poza sarkofagiem, przywraca jej ludzką postać. Bywa jednak, że potrzeba trzech nocy, a bywają i przypadki beznadziejne.
Nocny demon w postaci bezwstydnej niewiasty, nawiedzający mężczyzn w snach i alkowach, by ich dręczyć rozkoszą; zwany też zmorą. Reputację ma gorszą niż uczynki: wedle zgodnej opinii tych, którzy woleliby go nie ubijać, nikomu realnie nie szkodzi, nawiedza wyłącznie pełnoletnich i najwyżej „podręczy krzynę". W Toussaint sukkub o blond włosach podzielił opinię publiczną dokładnie po linii płci: damy zleciły wiedźminowi położenie kresu ohydzie, panowie po cichu zapłacili za jej oszczędzenie.
Rozumny lud morza: od pasa w górę kobiety zapierającej dech urody, od pasa w dół ryby, z łuskowatym ogonem zakończonym wciętą płetwą. Mówią śpiewną odmianą Starszej Mowy, tak melodyjną, że dla ludzkiego ucha bywa trudnym dialektem; potrafią też krzykiem przyzwać inne stwory głębin. Do ich krewniaków należą trytony (samce z ogonami), nereidy i morskie nimfy, a magią służy im morska czarownica, morszczynka. Nie zawsze i nie wszędzie są przyjazne ludziom. Pierwsza syrena serii, Sh'eenaz, pływa w morzu u wybrzeży Bremervoord.
Przybytek krwawych widowisk: amfiteatr, w którego centrum zieje wykopany w ziemi, ostemplowany balami dół areny. Dla zysku szczuje się w nim zwierzęta, psami na borsuka w beczce albo na wiwernę, urządza boje wilków i walki endriag, a zakłady przyjmuje kassa przy wejściu. Ludziom, powiadają właściciele takich teatrów, igrzyska i hece potrzebne są bardziej niż chleb; bywa więc, że na arenę zamiast zwierząt trafiają ludzie.
Wiedźmińska szkoła z siedzibą w Kaer Morhen, której znakiem jest medalion z wilczym łbem, ten sam, który Geralt dostał, ruszając po raz pierwszy na szlak.
Instytucja prawa Imperium stosowana w walce z bandytyzmem: przestępca, który wyda kamratów i pomoże udaremnić szykowaną zbrodnię, może liczyć na okazaną łaskę. Na Stokach, gdzie prefekt Fulko Artevelde zaprowadza prawo metodami per fas et nefas, łaska bywa rozumiana osobliwie: za współpracę świadkowi obiecuje się szybką śmierć na stryczku zamiast pala poprzedzonego wyłupieniem oczu i rozpalonymi obcęgami.
Porozumiewanie się myślą, bez użycia głosu. W wydaniu mistrzowskim bywa niezauważalne: Yennefer potrafi prowadzić z Ciri długą rozmowę telepatycznie tak płynnie, że dziewczynka orientuje się dopiero, gdy nauczycielka jej to uświadomi. Zdolność odbioru cudzych myśli bywa też mimowolna: wystarczy „usłyszeć", jak ktoś myśli. Telepatią, zamiast odebranego głosu, porozumiewa się również Lydia van Bredevoort, asystentka Vilgefortza.
Portal na ostatniej kondygnacji Tor Lara, Wieży Mewy, zwany też Portalem Benaventa od imienia odkrywcy; wedle elfich przekazów łączył Wieżę Mewy z mityczną Tor Zireael. Spis zakazanych artefaktów Prohibita klasyfikuje go jako teleport stały, okresowo aktywny, chaotyczny i śmiertelnie niebezpieczny: zasady działania nieznane, destynacja nieznana, prawdopodobnie wypaczona w wyniku samoistnego rozpadu, niewykluczone rozwidlenia i rozrzuty. Eksperymenty są kategorycznie zabronione, a w Wieży Mewy i okolicy nie wolno używać żadnej magii, zwłaszcza teleportacyjnej; sama bliskość portalu emanuje i wykrzywia każdy inny teleport. W dniu puczu na Thanedd Tor Lara zawaliła się wraz ze swoim portalem.
Magiczne przenoszenie się na odległość przez rozbłyskujące owale portali. Czarodzieje podróżują teleportami na wielkie dystanse, z przesiadkami, jak Tissaia de Vries w drodze do Vilgefortza (trzy przesiadki, wszędzie paskudna pogoda). Teleport potrafi też służyć jako droga ucieczki i źródło mocy zarazem: z gorejącego owalu można czerpać czystą energię, o czym boleśnie przekonuje się Geralt w oxenfurckim zaułku, gdy moc z portalu przechwytuje Rience.
Zaklęcie pozwalające uczestniczyć w spotkaniu na odległość: nad wskazanym miejscem zawisa jarząca się mlecznym blaskiem kula, a wewnątrz niej pojawia się obraz przywoływanej osoby, z początku chwiejny, po ustabilizowaniu ostry i barwny. Czar jest skomplikowany i przy dużych odległościach tak wyczerpujący, że rzuca się go wspólnie, złączywszy dłonie i myśli. Projekcja jest dobrowolna i można ją przerwać w każdej chwili.
Wyspa u zachodnich wybrzeży, o krok od portowego miasta Gors Velen. Z bliska nie przypomina wyspy: to wbity w morskie dno gigantyczny kamienny słup, zigurat obwiedziony spiralną drogą, zygzakami schodów i tarasami zielonymi od gajów i ogrodów. Wszystko na niej zbudowały elfy (mówi się, że elfią magią), ale od niepamiętnych czasów Thanedd należy do czarodziejów. Białe wieże i kopuły pałaców zdają się nie zbudowane, lecz wykute w stokach morskiej góry: u podnóża czerwienią się dachy Loxii, przez którą wiedzie jedyna droga z mostu na górne tarasy; wyżej trzyma się skał Aretuza, słynna szkoła czarodziejek; pod szczytem lśnią kopuły pałacu Garstang, a na samym wierzchołku stoi samotna wieża z blankami, Tor Lara, Wieża Mewy, która w burzę tak ściąga pioruny, że zdaje się stać w ogniu. To w Garstangu zwołano na początek lipca wielki zjazd czarodziejów, o którym mówi cała Północ: królowie posyłają sobie w sekretnych posłaniach rady, by zjazdu „Mądrali" nie zaszczycać obecnością, a Codringher ocenia, że spotkanie może wiele zmienić w nadciągającej wojnie.
Elfia nekropolia w gigantycznej grocie pod Gorgoną: aleje posągów, kolumnady, schody i amfiteatralne krużganki z białego marmuru z Amell, skrzące się formacjami górskiego kryształu. Postaci elfów i elfek, zastygłe w pół ruchu i wygładzone do mlecznego blasku, nie wyglądają na dzieło dłuta, raczej na efekt czaru zdolnego zamienić żywą tkankę w marmur. Stoi tu cenotaf Lary Dorren: z projektu wykucia obojga legendarnych kochanków zrezygnowano, bo statua człowieka w tym miejscu byłaby bluźnierstwem, więc Cregennana formalnie tu nie ma, a jednak jest, w spojrzeniu i pozie obróconej ku pustemu miejscu Lary. Wejścia strzeże Avallac'h, który zamaskował dostęp fałszywym prehistorycznym freskiem, oraz podziemna społeczność pukaczy i barbegazi. Ściany nekropolii mają szczególne właściwości: w rękach Wiedzącego potrafią pokazać wizję osoby, o której patrzący intensywnie myśli.
Stolica Aen Elle nad brunatną od torfu, choć krystalicznie czystą rzeką Easnadh, czyli Westchnieniem, do której wpada strumień Tuathe, Szept. Pałace z marmuru i alabastru są ażurowe jak altany i tak zwiewne, jakby były zjawami budynków; nad rzeką wiszą mosty jak festony bluszczu, w tym Porfirowy Most, a po tarasach przechadzają się długowłosi elfowie i wymalowane elfki, obsługiwani przez małe szare służki. Miasta i okolicy strzeże bariera Geas Garadh, a jedyną dziurą w tej klatce okazuje się sama rzeka: płynąc jej nurtem, można wydostać się poza zasięg czaru.
Księstwo za górami Amell, do którego z doliny Newi prowadzi dolina Sansretour; stolicą jest Beauclair z zamkiem. Rządzi tu księżna Anarietta, mająca słabość do cudaków, pomyleńców i rarogów, którym chętnie udziela azylu; schronili się u niej między innymi druidzi z Caed Dhu. O „śmiesznym księstwie z bajki" mówi się na Stokach z przekąsem, ale jego granic dziwnym trafem nie ośmiela się naruszać nawet nilfgaardzki kontrwywiad, a pilnują ich bez ustanku błędni rycerze: wytworni i grzeczni w mowie, lecz szybcy do kopii i miecza, tępiący hultajstwo nie gorzej od Czarnych.
Traktaty, na których stoi potęga Koviru. Pierwszy, zwany od pierwszych słów preambuły Mare Liberum Apertum, podpisano w Lan Exeter po wojnie, w której Redania i Kaedwen spróbowały siłą przywołać do porządku swój rzekomo zbuntowany apanaż i zostały rozgromione przez armię kovirskich kondotierów. Litera traktatu głosi, że morze jest wolne i otwarte, handel jest wolny, a zysk święty: kochaj handel i zysk bliźniego jak swój własny, utrudnianie zaś komuś handlowania jest łamaniem praw natury. Kovir nie jest niczyim wasalem, lecz królestwem niezawisłym, samorządnym i neutralnym. Pokonanym królom, dla ratowania honoru, przyznano dożywotnie i czysto tytularne korony (Radowidowi Ryżemu tytuł króla Koviru i Poviss, Bendzie z Kaedwen króla Caingorn i Malleore), oczywiście z zastrzeżeniem de non preiudicando. Kolejni władcy Koviru przestrzegali traktatów niezłomnie: nigdy nie mieszali się w cudze sprawy, nie podnosili roszczeń sukcesyjnych i nie uzurpowali sobie rządu nad falami, wyznając świętość handlu i absolutną neutralność.
Stolica Redanii, siedziba dworu króla Vizimira. To stąd rozchodzą się nici redańskiego wywiadu, którym kieruje Dijkstra, i tu w razie potrzeby znikają ludzie, których jego służba bierze pod opiekę, jak spalony po napaści Rience'a Jaskier.
Szantaż wzięty z masakry w Tridam: zbójcy mordowali tam zakładników z zajętego promu jednego po drugim, póki baron nie uwolnił ich uwięzionych kamratów. Baron tłumaczył się potem, że wybrał mniejsze zło. „Postawić komuś tridamskie ultimatum" znaczy więc: mordować niewinnych, aż przeciwnik ustąpi. Renfri stawia takie ultimatum Stregoborowi: jarmarczny tłum w murach rynku Blaviken ma być jej promem.
Stworzenia znane m.in. z budowania mostów: to trolle wzniosły dawnymi czasy most nad przepaścią Braa w Górach Pustulskich i pobierały na nim słone myto, aż ruch ustał i trolle „z torbami poszły". Most przetrwał je o całe pokolenia.
Prastary symbol węża zwiniętego w koło i pożerającego własny ogon: znak wieczności, w której nie ma początku ani końca, a w każdym momencie czasu kryje się przeszłość i przyszłość zarazem. To od Uroborosa Ciri zaczyna nad jeziorem swoją opowieść, uprzedzając Galahada, że historia, którą usłyszy, nie ma początku i wcale nie wiadomo, czy się już skończyła. Obraz zamkniętego koła i węża zatapiającego zęby we własnym ogonie powraca odtąd w opowieści wszędzie tam, gdzie drogi, słowa i przeznaczenia zataczają krąg i wracają do punktu wyjścia.
Miasto, z którego pisze się Yennefer: tam stoi jej dom, pełen osobliwej kolekcji z wypchanym jednorożcem na czele. Geralt mieszkał u niej w Vengerbergu przez pół roku i stamtąd właśnie uciekł po cichu, bez pożegnania; do tej ucieczki oboje obiecali sobie nie wracać. To także pierwszy trop dla każdego, kto chciałby czarodziejkę odnaleźć: Istredd zapowiada, że pojedzie za nią „do Vengerbergu, na koniec świata".
Królestwo króla Ervylla, graniczące z Brokilonem; barwy Verden to złoto-czarna szachownica, a warownią króla jest zamek Nastrog, gdzie miał się odbyć ślub następcy tronu Kistrina z Ciri. Ervyll nienawidzi driad (płaci za każdy driadzi skalp) i dla pretekstu do wspólnej wyprawy na las nie zawahał się wymordować własnych kupców. U jego boku służył jako wojewoda Freixenet, dawny baron z Hamm.
Kraj w Cesarstwie Nilfgaardu, słynący między innymi z upraw leczniczej mandragory. Z Vicovaro wywodzi się ród seneszala Ceallacha z synem Cahirem, który z uporem powtarza, że jest Vicovarczykiem, nie Nilfgaardczykiem, a także czarodziejka Assire var Anahid. Co dokładnie znaczy ta różnica, Cahir nie tłumaczy nikomu; słuchacze z Północy kwitują ją wzruszeniem ramion, bo dla nich każdy w czarnym płaszczu to Nilfgaardczyk.
Nilfgaardzka brygada kawalerii, rozpoznawalna po srebrnym skorpionie noszonym na rękawie. W wojennych kronikach Cesarstwa zapisała się „chwalebnym szlakiem bojowym": w operacji „Centaur" jej grupy bojowe miały osiągnąć rubież Vidort, Carcano i Armerii, uchwycić przeprawy na Inie, wzniecać nocne pożary, korkować drogi zbiegami i przez eliminację wybranych grup ludności cywilnej oraz jeńców budzić przerażenie i łamać morale wroga. Zadania te, jak głosi kronika, brygada wykonała z wielkim żołnierskim poświęceniem; nad Chotlą oznaczało to rąbanie stłoczonych uciekinierów bez pardonu dla kobiet i dzieci.
Wedle ksiąg i ludowych piosenek martwiec ożywiony przez Chaos, który nocą wychodzi z grobu, fruwa na nietoperzych skrzydłach i wysysa krew śpiących; przesądy każą szukać jego leża na cmentarzach, objeżdżając żalnik na karym koniu, a bronić się czosnkiem, wodą święconą, osinowym kołkiem i łzami dziewicy. Wiedza fachowa jest trzeźwiejsza: wampiry wyższe oraz alp, katakan, mula, bruxa i nosferat wypijają krew z arterii, zostawiając dwa ślady kłów, i nie masakrują ofiar, a jedyne rodzaje brutalne wobec zwłok, fleder i ekimma, nie występują w klimacie Północy. Rozszarpane ciała oznaczają więc raczej zdziczałe psy, ghula, graveira albo strzygę, a połowa „wampirów" widzianych przez całe wsie z sołtysem na czele to przywidzenia i zabobon.
Kult panujący w Novigradzie: niegasnący płomień, symbol przetrwania, „droga wskazana w mroku" i nadzieja dla wszystkich bez wyjątku. Ogień płonie w dziewiętnastu świątyniach miasta, a jego święta moc ma nie dopuszczać do murów żadnego potwora; kto twierdzi inaczej, jest heretykiem i idzie na stos, a majątek mu się konfiskuje. Kościołem kieruje hierarcha, faktyczny władca miasta; podlega mu straż świątynna z lamiami oraz tajna służba namiestnika Chappelle'a. W całej okolicy trwa właśnie budowa nowych ołtarzy Wiecznego Ognia, a kapłanom potrzeba do nich zniczy.
Uczeni w magii, zajmujący się badaniem przyczyn zjawisk magicznych: to ich wzywają władcy, gdy dzieje się coś nadprzyrodzonego. Poznajemy ich z opinii Velerada: „wydrwigrosze z gwiazdkami na kapeluszach", noszący laski „chyba do odpędzania psów". Od wiedźminów różni ich to, że pytają „dlaczego". Wiedźminom wystarcza wiedza, jak zwalczać.
Zawodowy, wędrowny zabójca potworów, pracujący za pieniądze według cechowego kodeksu (który m.in. zabrania opowiadać o wykonywanej robocie). Profesja na tyle nowa, że starsi ludzie wciąż się jej dziwią, a na tyle potrzebna, że królowie przybijają orędzia na rozstajach. Wiedźmini od dziecka przywykają do eliksirów, które zwykłego człowieka by zabiły, walczą srebrem i Znakami i nie biorą zapłaty z góry.
Zwana też Mądrą: dziwna kobieta lub dziewczyna trafiająca się po wsiach, której rad chłopi zasięgają w każdej niemal sprawie i słuchają ślepo, bo doświadczenie uczy, że na dłuższą metę Mądre zawsze mają słuszność. Ich rady bywają jednak sprzeczne z polityką panów (od wybicia stad zarodowych po migracje całych wsi), więc wielmoże tępią „zabobon" bez przebierania w środkach, a kmiecie nauczyli się swoje wieszczki ukrywać.
Tor Zireael, mityczna, do dziś nie odnaleziona siedziba elfich magów i mędrców. Według elfich przekazów łączy ją teleport z Tor Larą, Wieżą Mewy na szczycie Thanedd. Czarodzieje portal w Tor Larze rzeczywiście wykryli, ale okazał się nieodwracalnie spaczony: niesie chaotycznie, a że eksperymenty kosztowały ofiary w ludziach, przejście zablokowano, choć chętnych, by zasłynąć jako eksplorator Tor Zireael, nie brakowało.
Upleciona z wikliny klatka w kształcie wielkiej pałubowatej kukły, o której od dawna krążyły plotki, jakoby druidzi palili w niej żywcem intruzów naruszających święte gaje. Wedle flaminiki Kręgu z Caed Myrkvid klatka miała w rzeczywistości służyć jako zimowy paśnik dla głodującej zwierzyny, a koszmar Wiklinowej Baby ludzie wyssali sobie z palca; gdy jednak w ręce druidów wpadła banda mordująca pielgrzymów i wycinająca druidzki Krąg, flaminika postanowiła zafundować oszczercom ich własny koszmar. Ustawiona na wielkim stosie i wypełniona skazanymi Baba płonie długo, a kończy eksplozją huczącego ognia, w którym nie może przetrwać nic: darowanie życia zbrodniarzom, tłumaczy flaminika łagodnym głosem, jest zwykłą głupotą, bo zbrodniarzy odstrasza wyłącznie groza.
Człekokształtny drapieżnik zmieniający postać, krążący nocami po lasach. Bywa głodny i wściekły, ale i wilkołaka obowiązują pewne granice: ten, który nad ranem podkradł się do biwaku nad Dol Adalatte, zobaczył, że przy dogasającym ognisku śpiewa Jaskier, posłuchał chwilę i poszedł sobie.
Latający jaszczur o ciemnej łusce, długiej szyi, kolczastym ogonie i ostrych, białych, stożkowatych zębach; w Starszej Mowie wyyern. Bestia groźna, ale pospolita, czym różni się od legendarnego bazyliszka, za którego lubią ją podawać jarmarczni zwierzołapi: nie zabija ani oddechem, ani spojrzeniem, za to łapami, zębami i smagnięciami ogona potrafi zmasakrować człowieka w mgnieniu oka. Nawet młody, zagłodzony i pokaleczony okaz, jaki wyrwał się z klatki na rynku Gors Velen, wywołuje panikę całego jarmarku.
Przezroczysty płyn podawany w Brokilonie ludzkim dziewczynkom, które mają zostać driadami: zawarte w nim toksyczne, halucynogenne taniny niszczą pamięć dawnego życia. Geralt widział kiedyś, jak wygląda ta próba: konwulsje, gasnący krzyk i martwa pustka w oczach. Wiedźmini są na taniny uodpornieni, a jednak puchar z nekropolii Craag An, wypity w Drzewie Eithné, rzuca Geralta w wizje przeszłości i przeznaczenia. Na Ciri Woda nie działa wcale, a dla Pani Brokilonu to znak Starszej Krwi.
Najemne wojsko kondotierów na żołdzie Północy: szara, bezsztandarowa kawaleria, którą w polu poprzedza tyka zdobiona końskimi ogonami i trzema ludzkimi czaszkami. Zamiast chorągwi ma piosenkę, ponurą i twardą jak stal, o wierności ślubowanej wyłącznie dukatowi; zamiast zaciężnych chłopów, zawodowców, którzy idą w szyku jak na paradzie. Dowodzą nią słynni dowódcy banderii, wśród nich Adam „Adieu" Pangratt, Lorenzo Molla, „Frontino" i Julia Abatemarco, Słodka Trzpiotka: w większości dawni więźniowie i zesłańcy z Koviru, wypuszczeni jako „psotne koty" króla Esterada. To ich szarże przeważyły szalę pod Mayeną.
Partyzancka organizacja działająca na zajętych przez Nilfgaard Stokach; jej ludzie sami zwą się bojownikami o wolność, a nilfgaardzka administracja terrorystami. Wojsko stacjonujące w Riedbrune urządza na nich regularne pościgi i przemarsze, a prefekt Artevelde wymienia ich jednym tchem wśród tych, którzy „dostaną za swoje".
Rzeka wyznaczająca w ludzkich oczach granicę Brokilonu: płytka (w suche lato koń przejedzie ją w każdym miejscu), ale gęsto zarośnięta wodorostami, które oplatają nogi brodzących. Nad jej wodami zginęła Morénn, córka Eithné. Prawdziwa granica lasu sięga jednak tak daleko, jak strzały driad: łuki biją celnie na dwieście kroków, więc już przeprawa bywa wyrokiem. Brzegi Wstążki to dziś kraina bobrów, których nikt nie niepokoi, bo śmiałków ubywa szybciej niż żeremi; po wybuchu wojny driad z ludźmi strażniczki strzelają do intruzów bez ostrzeżenia, tak by zabić, a trupy unosi nurt, żeby nie cuchnęły pod lasem.
Zaklęcie, którym Vilgefortz tłumaczy zagadkę Głębi Sedny: statki, które przez lata ginęły tam bez wieści, nie ulegały żadnym katastrofom naturalnym, lecz były wsysane. Czar podnosi jednostkę z morza razem z załogą i przenosi ją na kamienistą równinę przy siedzibie maga, gdzie wraki leżą sterczącymi żebrami wręgów jak szkielety morskich potworów. Echo tak potężnego zaklęcia jest silne i dalekie, może obić się o niepowołane uszy, więc jego twórca używa go tylko wtedy, gdy łup jest tego wart. Kogo wessał przez te wszystkie lata i co uczynił z wessanymi, pozostaje jednym z pytań, na które odpowiedzieć nie raczył.
Skolopendromorf: olbrzymi wij długości dwóch sążni, o płaskich, pancernych segmentach ciemnobrązowego cielska, jaskrawożółtych, haczykowatych odnóżach migających w trawie jak wiosła galery i ociekających jadem kleszczach. Ofiarę namierza drgającymi czułkami, łowiącymi zapach i ciepło, a dopadłszy, oplata ją tylną częścią cielska z potworną siłą. Chitynowej skorupy nie bierze miecz, jeśli cios nie trafi między płyty; „yghern" to nazwa z mowy driad, które na jego widok radzą jedno: wraz na drzewo.
Legendarne miasto pochłonięte przez fale: „Ys Pod Wodami", gród otchłani, o którym opowiada się, że jego dzwon bije spod wody, by potępieńcy przypominali żywym o swoim losie. Jaskier jest pewien, że właśnie do Ys wiodą marmurowe Schody odkryte u podstawy Smoczych Kłów pod Bremervoord, zwłaszcza gdy z głębiny naprawdę odzywa się dzwon. Czy ma rację, nie dowiaduje się nikt: głębina okazuje się mieć żywych, uzbrojonych strażników.
Zwany też Błotniakiem: trzydzieści kilka mil kwadratowych bagien i błot w depresji wielkiego zakola Jarugi w Dolnym Angrenie, upstrzonych oczkami jeziorek i porozdzielanych mrocznymi grądami. Rosną tam dziwaczne drzewa o łuskowatych, bulwiastych pniach i konarach obwieszonych brodami mchów, którymi porusza nie wiatr, lecz trujący błotny gaz. Wśród trzęsawisk tętni życie znacznie groźniejsze od bobrów i żółwi: stworzenia z kleszczami, mackami i chwytnymi odnóżami, których nikt nigdy nie zdołał sklasyfikować, z jadowitymi krabopająkami udającymi orchidee i mięsożernymi roślinami włącznie. Nieliczni ludzie z obrzeży bagien traktują tutejsze potwory jak element krajobrazu i rzadko wynajmują do ich tępienia wiedźminów, więc nawet Geralt polował w Ysgith ledwie kilka razy.
Święto zimowego przesilenia, południowy odpowiednik elfiego Midinváerne, obchodzone hucznie w Toussaint. W wigilię Yule tradycja każe się bawić i stawiać wróżby: rzucona za siebie spiralna skórka jabłka układa się w inicjał przyszłego partnera, wróży się też z kulek miękiszu kołacza i ości zjedzonego karpia, a jemiołowy wianek rzucony pannie na kolana mężczyźnie wskazuje przyszłego. Jemioła zastępuje w tym czasie kwiaty także na stołach.
Daleki kraj, z którego pochodzą wolne wojowniczki: kobiety od dziecka szkolone do walki, nieprześcignione z szablą, znaczone szerokimi, sinymi pasami tatuażu biegnącymi od kącików oczu ku uszom. Mają własny język (wspólnym mówią słabo) i własne obyczaje; o samej Zerrikanii powiada się, że składa się tam ofiary przed podobizną smoka.
Potwór śmietnisk: ogromny, bulwiasty korpus podobny do groteskowego kartofla, uzbrojony w kolczaste macki z przyssawkami i paszczę pełną wielkich, klockowatych zębów; ślepia blado fosforyzują, a rozprute cielsko rozlewa się jak przekłuty pęcherz. Zeugl bytuje w kupie odpadków, z której poluje, i potrafi pożreć ośmioro ludzi, nim kto wezwie wiedźmina. Według teorii Istredda to nowa mutacja przystosowana do środowiska stworzonego przez człowieka, jak pseudoszczury w kanałach, płaskwy w ściekach i tajęże w stawach młyńskich, zajmujące miejsce wymierających stworów z lasów i moczarów. Zeugle są dwupłciowe jak ślimaki, więc po zabiciu dorosłej sztuki warto po miesiącu spenetrować wysypisko z psami; małe zeugle nie są groźne.
Prosty wiedźmiński Znak kreślony dłonią: uderza w przeciwnika niewidzialną falą, zdolną odrzucić w tył nawet strzygę. Podtrzymywanie Znaku szybko wyczerpuje, a silny potwór potrafi krok po kroku przełamać jego napór.
Wiedźmiński Znak uspokajający umysł: Geralt kreśli go dłonią nad łbem spłoszonej klaczy, szepcząc zaklęcie. Działa szybko, ale kosztem żywości: uspokojone zwierzę porusza się tępo i sztywno, jak odurzone.
Wiedźmiński Znak składany ze skrzyżowanych przegubów obu rąk: amortyzuje impet ciosów i upadków. To on ratuje Geraltowi kości, gdy fala wrzasku bruxy ciska nim o mur.
Wiedźmiński Znak ognia: złożone w Znak palce wytwarzają żar zdolny przepalić powróz. Geralt używa go w najgorszych możliwych warunkach: na ślepo, ze związanymi rękami, przypalając więzy (i kostki) Yennefer.
Wiedźmiński Znak ochronny: niewidzialna osłona rzucana rozwartymi palcami. Zatrzymuje atak, lecz nie jest niezniszczalny: dostatecznie potężne uderzenie, jak fala wrzasku bruxy, potrafi go przełamać.
Wiedźmiński Znak ochronny, kreślony na powierzchni, którą ma zabezpieczyć: Geralt pieczętuje nim od wewnątrz płytę sarkofagu, by strzyga nie dostała się do własnej trumny przed świtem.
Magiczne zwierciadło, przez które można przejść do innych światów: nie od razu i nie z marszu, lecz po przygotowaniach, medytacji i koncentracji. Kto trzyma taki artefakt w domu, powinien pamiętać o jednym: Hartmann działa w dwie strony i zawsze może z niego coś wyjść.
Rzadki i potężny artefakt służący głównie prorokom i wyroczniom: przepowiada przyszłość bezbłędnie, choć zawile. Księżna Aridea z Creyden odziedziczyła takie zwierciadło po przodkach biegłych w magii i usłyszała od niego, że zginie z ręki albo z winy pasierbicy. Wedle złośliwej klasyfikacji Geralta Zwierciadła Nehaleni dzielą się na uprzejme i rozbite.
Rozległe, wiecznie mokre pustkowie na Górnym Zarzeczu, przez które wiedzie bartnicza droga na Stoki. Wedle bartników i traperów roi się tam od brukołaków, liścionosów, endriag i inogów, a leszy potrafi zadusić człowieka, nim ten zdąży krzyknąć; wedle doświadczeń podróżnych nocami wyją tam co najwyżej upiory, zawodzą leśne płaczki i tańczą na trzęsawiskach błędne ogniki. Kto zna ścieżki i groble między jeziorami, przejdzie Uroczysko bez szkody; kto ich nie zna, może pobłądzić we mgle gęstej jak śmietana albo utonąć na bagnach.
Osoba obdarzona niekontrolowanymi zdolnościami medialnymi: Źródło zapada w sen na jawie, wieszczy i prorokuje obcym głosem, roztacza przy tym potężną magiczną aurę (wyczuwalną dla czarodziejów, a niemal równie dobrze dla wiedźminów), potrafi też odpowiadać na pytania zadane tylko w myślach. Po ustaniu transu w Źródle może nie zostać nawet ślad magii, a ono samo nie pamięta niczego. Takie zdolności rozpoznaje się magicznie; Triss Merigold zajęło to niecałe pół godziny.
Wodne potworzysko z Delty Pontaru: kostropate, długie na dwa sążnie i podobne do obrośniętego glonami pnia, o dziesięciu łapach najeżonych kolcami jak odnóża modliszki i sierpowatych szczękach tnących niby piły. Zdaniem Geralta żagnice żyły w Delcie od zawsze i polowały na małe morświny rzeczne; gdy ludzie wytrzebili morświny dla futer i tłuszczu, a tamy i kanały zamuliły rzekę, bestia zmutowała, przystosowała się i urosła, odkrywszy, że każda szkuta z bydłem i pasażerami to jeden wielki półmisek z żarciem. Uczeni z Akademii Oxenfurckiej długo mieli ją za ludową bajędę, myląc ją z wytępioną rodziną Hyphydridae albo z żyrytwą (zwaną w Starszej Mowie cinerea), aż naoczna demonstracja skłoniła magistra Linusa Pitta do wpisania nowego gatunku do ksiąg pod nazwą Everetia maxiliosa pitti.
Amulet, który wedle powszechnej opinii chroni przed czarami i „sztuczkami". Opinia jest równie powszechna, co błędna, o czym boleśnie przekonuje się Ostrit.