Signs, elixirs, laws and curses of the Elder Speech: every term with a definition that appears exactly when it comes up in the book.
Królestwo Północy rządzone przez króla Demawenda, ze stolicą w Vengerbergu, rodzinnym mieście Yennefer. Jedno z Czterech Królestw, których wojska stanęły przeciw Nilfgaardowi pod Sodden. Po wojnie Demawend kłóci się z Henseltem z Kaedwen o Marchię Północną, a Północ, zamiast się jednoczyć, wraca do dawnych swarów.
Elfka, która ponad dwieście lat temu, po drugim starciu elfów z ludźmi, wbrew woli starszyzny poderwała niemal całą elfią młodzież na ostatni, rozpaczliwy bój; przez ludzi i krasnoludów zwana Elireną, przez elfy także Białą Różą z Shaerrawedd. Młodzi ginęli z jej imieniem na ustach, godnie i z honorem, tak jak im obiecała, i zostali bezlitośnie zmasakrowani. Ocalili honor, ale zgubili własny lud: elfy są długowieczne, lecz płodna jest u nich wyłącznie młodzież, więc pokolenie, które poszło za Aelirenn, nie zostawiło potomstwa. Jej twarz wykuto w marmurowej płycie przy fontannie Shaerrawedd, gdzie do dziś kwitną jej białe róże.
Elfy, Starszy Lud: wysocy, o ostrych rysach, wielkich oczach i szpiczasto zakończonych uszach, długowieczni. Władali tą ziemią, nim odebrali im ją ludzie. Dziś, wygnani z dolin w dzikie góry, głodują: słońce świeci inaczej, dawne pożywienie ginie, a uprawiać ziemi nigdy się nie nauczyli, bo, jak mówi Filavandrel, ziemia rodziła dla nich z miłości. Handel i współżycie z ludźmi odrzucają z dumy, która w oczach Geralta jest obroną żałosną i zarazem wyrokiem. Mówią Starszą Mową.
Słynny uniwersytet w Oxenfurcie, otoczony murem z główną bramą zwaną Bramą Filozofów. Teren uczelni jest eksterytorialny i święty: studenci i wykładowcy pozostają nietykalni, więc tajne służby węszą wśród alejek, ale nie śmią naprzykrzać się akademikom, a niechęć żaków do szpicli jest przysłowiowa. W katedrach (od Medycyny i Zielarstwa przez Alchemię, Technikę zwaną przez żaków „Deus ex machina", Truwerstwo i Poezję po Historię Naturalną z własnym zwierzyńcem) wykłada się wszystko, co można wiedzieć, a nauka miewa i praktyczne owoce, jak eksperymentalna oczyszczalnia ścieków na bazie dawnego elfiego akweduktu. Studiował tu cztery lata Jaskier, który po celująco zdanych egzaminach przez rok wykładał truwerstwo, a potem wolał już tylko gościnne wykłady, bo zamiłowanie do włóczęgi wygrywało w nim ze stałym dochodem.
Stolica Kaedwen, siedziba dworu króla Henselta. Leży przy szlaku wiodącym z północnych gór na południe kraju; to stąd płyną rozkazy dla wojska pacyfikującego kaedweńskie puszcze, w których krąży Scoia'tael, i stąd wyszedł konwój „o specjalnym znaczeniu" komisarza Wencka.
Słynna szkoła dla młodych czarodziejek na wyspie Thanedd, przylepiona do skał jak jaskółcze gniazdo, ze ślicznymi krużgankami, mostkami i ogrodami nad przepaścią. Adeptkom niczego się nie żałuje (żyją jak królewny, a z ich potrzeb utrzymuje się połowa Gors Velen), ale wolności mają niewiele: nie wolno im opuszczać wyspy ani wychodzić do miasta, a obcy, choćby burgrabia, mają wstęp najwyżej do położonej u podnóża Loxii. Roczne czesne wynosi tysiąc dwieście novigradzkich koron, immatrykulacja nowej adeptki około dwustu. Nauka zaczyna się od pierwszego roku, zwanego freblówką, niezależnie od tego, co kandydatka już umie. Rektorką szkoły jest Margarita Laux-Antille, a przed nią była nią arcymistrzyni Tissaia de Vries. Ciri, obejrzawszy szkołę z murów Gors Velen, wydała o niej opinię krótką: to nie szkoła, tylko więzienie na skale nad przepaścią.
Gad gnieżdżący się w lochach i podziemiach: jaszczurczy ogon, zakrzywiony ptasi dziób, błoniaste skrzydła, sierpowate szpony i wydęte, karminowe podgardle. Ludowa mądrość głosi, że kto wchodzi do jego legowiska, ten przepadł, bo „bez zwierciadła bazyliszka nie zabić". Geralt załatwia jednak takiego zwyczajnie, mieczem, za dwieście lintarów. Wiedźmini znają bazyliszki od gorszej strony: pod względem stężenia złej woli mają wśród potworów najgorszą sławę.
Święto przypadające w maju. Geralt wylicza w rozmowie z Iolą, że pewien dzieciak musiał urodzić się „gdzieś w okolicach święta Belleteyn", a za interesujący zbieg okoliczności uznaje to, że w Belleteyn urodziła się także Yennefer.
Wiedźmiński eliksir, musujący płyn o dziwnym smaku, który uderza zimnem w przełyk i rozlewa się ciepłem po ciele. Wiedźmini nazywają go lekkim środkiem „na miłe sny" i piją wieczorami (to od niego świecą im wtedy oczy); w odróżnieniu od czarnej mewy nie jest halucynogenny, a jego naturalne składniki rozcieńcza się dużą ilością wody. Sporządza się go, mieszając w karafie zawartość osobnego flakonika. Dla zwykłego człowieka napój jest łagodny, ale u Źródła potrafi wyzwolić trans: Ciri, która pierwszego wieczora w Kaer Morhen wypiła przez pomyłkę stojącą na stole mewę, zaczęła po niej mówić nieswoim głosem.
Królestwo króla Venzlava, sąsiadujące z Brokilonem od wschodu, za lewym brzegiem rzeki Wstążki. Venzlav, władca jak na swoje czasy sprawiedliwy i miłujący pokój, chciałby zakończyć dwustuletnią wojnę o las: proponuje driadom enklawę w zamian za Brokilon po rzekę Vdę, którą uważa za naturalną granicę między Brugge a Verden, i posyła do Eithné Geralta z poselstwem. Odpowiedź, jaką dostaje, brzmi tak samo jak od wieków: szum liści.
Rzadki rodzaj wampira, zdolny wychodzić na słońce (czego nie potrafią zwykłe wampiry ani pokrewne im mule i alpy). Przybiera postać filigranowej dziewczyny (do złudzenia podobnej do rusałki) albo ogromnego czarnego nietoperza; jej śpiew niesie obezwładniającą grozę, a wrzask uderza falą zdolną miażdżyć żebra i łamać wiedźmińskie Znaki. Mówi wprost do cudzego umysłu, próbuje zniewalać umysły ofiar snami, żywi się krwią. Srebro ją parzy, ale ledwie rani: cięcie, które rozpołowiłoby inną bestię, zostawia draśnięcie. Zawodzi ją jedno: konie wyczuwają bruxę bezbłędnie.
Górskie królestwo na dalekiej północy, władztwo młodego króla Niedamira; jego znakiem jest srebrny gryf na purpurze. Sąsiedzi drwią, że całe królestwo widać „z wysokości ostrokołu warowni", ale trzystu pancernych i półtora tysiąca piechoty czyni z Niedamira siłę, z którą nikt w okolicy nie chce zadzierać.
Lwiogłowy Pająk, mroczne bóstwo czczone m.in. w chramie w Gelibolu: na ołtarzu leżą tam czaszki i piszczele, a ogień płonie na zielono. Klątwa rzucona przez kapłankę Coram Agh Tera należy do najcięższych. Jej zdjęcie wymaga wiedzy i zdolności, których nie ma nawet wiedźmin.
Regularny krąg czerwonawych grzybków wystających z mchu. Wygląda złowieszczo, ale wedle Geralta jest „zwyczajne": koń nie ma się przy nim czego płoszyć.
Wiedźmiński eliksir o działaniu halucynogennym: Geralt wozi go w kuferku we flakonie pieczętowanym zielonym lakiem. Po zażyciu ranny wiedźmin śpi, rzuca się i bredzi, a potem leży jak nieżywy; w majakach wraca to, co na jawie trzyma pod kluczem. Uzdrowicielka Visenna, która wyleczyła Geraltowi nogę po walce na uroczysku, nie mogła pojąć, po co ranny bierze halucynogeny równolegle z eliksirem leczniczym, i zostawiła mu radę: halucynacje nie leczą. Niczego.
„Przekleństwo Czarnego Słońca", jak mówią czarodzieje, albo „mania obłąkanego Eltibalda", jak mówi Geralt. Mag Eltibald wywiódł z napisów na menhirach Dauków, płyt nagrobnych Wożgorów i legend bobołaków, że zaćmienie słońca zwiastuje powrót Lilit i zagładę ludzkości, którą utoruje „sześćdziesiąt niewiast w koronach złotych, które krwią wypełnią doliny rzek". Dziewczęta z wielkich rodów urodzone po zaćmieniu uznano za potwornie zmutowane: Rada Czarodziejów kazała je zrazu zabijać (i sekcjonować), potem zamykać w wieżach, gdzie popadały w apatię i szybko umierały, tuż przed śmiercią zdradzając dar jasnowidzenia. Selekcja bywała omylna, do czego czarodzieje przyznają się niechętnie. Czy mutacja w ogóle istniała, czy była pretekstem do mieszania w dynastiach? Tego sporu opowiadanie nie rozstrzyga.
Kobiety magii rekrutują się, wedle gorzkiej wiedzy Geralta, niemal wyłącznie z córek, które nie miały szans na zamążpójście: w przeciwieństwie do kapłanek i druidek czarodzieje przyjmują na nauki każdą dziewczynkę z predyspozycjami, także brzydką i kaleką. Potem wkracza magia: prostuje nogi, reperuje źle zrośnięte kości, łata zajęcze wargi, usuwa blizny i ślady po ospie. „Atrakcyjności" wymaga prestiż profesji, nie szczęście adeptki. Rezultatem bywają pseudoładne kobiety o złych i zimnych oczach brzydul, które pod magiczną maską nie umieją zapomnieć, kim były. Edukacja zrywa więzi z rodziną (liczy się odtąd wyłącznie konfraterstwo), a zmiany somatyczne mają cenę: jak mówi Nenneke, większość magiczek ma zatrofizowane gonady i nigdy nie będzie mogła mieć dzieci. Udokumentowanego przypadku cofnięcia tej atrofii nie ma, choć wyjątki od samej reguły bezpłodności istnieją.
Panna Polna, Królowa Pól, w starej księdze zwana Żywią, przez prastarych Danamebi, a przez Brodatych Bloëmenmagde. Objawia się letnim czasem jako Panna Jasnowłosa, cała we kwiatach, a wszystko, co żyje, lgnie do niej. Kędy stąpnie, ziemia kwitnie i rodzi. Wszystkie ludy składają jej ofiary z urodzaju w płonnej nadziei, że odwiedzi właśnie ich dziedzinę; mędrcy powiadają jednak, że Żywia kocha jedynie ziemię i to, co na niej rośnie i żyje: ludy znaczą dla niej nie więcej niż najlichszy robak, bo przeminą, a ona jest wieczna. Cześć oddają jej i ludzie, i elfy.
Dolina na południowym pograniczu, na styku ziem Aedirn i Lyrii z władztwem Nilfgaardu. W planach obu stron przyszłej wojny pełni tę samą rolę: idealnego miejsca na graniczny incydent. Na naradzie w Hagge królowie rozważają zainscenizowanie tam „nilfgaardzkiej agresji", a Emhyr var Emreis posyła tam właśnie marszałka Coehoorna z rozkazem trzymania w karbach młodych oficerów i niedania się sprowokować, dopóki imperator sam nie wyda rozkazu.
Mimik, zwany też mieniakiem, podwójniakiem, vexlingiem albo bedakiem: istota zdolna do idealnego skopiowania dowolnej postaci o zbliżonej masie ciała. To nie iluzja, lecz pełna zmiana struktury materii (nawet ubranie doppler formuje z własnej, zaadaptowanej skóry), a wraz z ciałem kopiowana jest psychika ofiary: charakter, talenty, myśli. We własnej postaci przypomina kukłę z ciasta o mętnych, żółtych oczach i tylko w niej jest wykrywalny magicznie; przemiany blokuje mu srebro. Dawniej mimiki licznie żyły w lasach i na płaskowyżu wokół dzisiejszego Novigradu, lecz osadnicy, przerażeni ich zdolnościami, wytępili je niemal do szczętu (schwytanym urządzano egzorcyzmy i wypalanie w glinie). Zdolność kopiowania służy im do obrony, nie napaści: doppler umie przejąć z ofiary tylko to, co dobre, bo zła nie rozumie.
Leśne panny, przez lud zwane dziwożonami: Starszy Lud puszcz, którego ostatnim wielkim państwem jest Brokilon. Rodzą się wyłącznie dziewczynki: dzieci poczynane w celebrowanych kontaktach z elfami lub ludźmi dziedziczą cechy tylko po matkach, choć raz na pokolenia zdarzają się oczy czy włosy po anonimowym ojcu. Topniejące szeregi driady uzupełniają ludzkimi dziewczynkami, którym Woda Brokilonu odbiera pamięć dawnego życia. Noszą maskujące, łaciate stroje z tkanin w odcieniach zieleni i brązu, twarze malują w pasy łupiną orzecha, poruszają się bezszelestnie i strzelają z łuku morderczo celnie: dawniej ostrzegały intruza dwa, trzy razy, dziś coraz częściej raz. Ich pot pachnie rozcieranymi w dłoniach listkami wierzby. Drzew nie krzywdzą nigdy (domy „hodują" z żywych gałęzi), a między sobą mówią śpiewnym brokilońskim dialektem Starszej Mowy. Śpią blisko siebie dla ciepła i przepadają za bajkami, bo nikt im ich nie opowiada.
Kapłan-czarownik natury. Druidzi bywają wędrowni (jak wychowanki świątyni Melitele) i dworscy: Myszowór jest przyjacielem i doradcą króla Skellige. Warsztat druida jest praktyczny: różdżka z głogowej gałęzi ze szczurzą czaszką, zaklęcia zdolne mierzyć się z żywiołem, a w potrzebie runy ułożone z okruchów chleba, widoczne tylko dla adresata.
Upiorny orszak pędzący po niebie, przekleństwo pewnych okolic, najczęściej zimą. Geralt opisuje go jako niewytłumaczalny, zbiorowy szał, który zmusza ludzi do przyłączenia się do widmowego pochodu; widział to zjawisko na własne oczy i odmówił niemałych pieniędzy za położenie mu kresu, bo na Dziki Gon nie ma sposobu. Elfy ubrały to samo zjawisko w piękne słowa: w ich legendzie to Królowa Zimy przebiega kraje saniami zaprzężonymi w białe konie i rozsiewa twarde okruchy lodu, a kogo taki okruch ugodzi w oko lub serce, ten porzuci wszystko i ruszy za swoim marzeniem, którego nigdy nie odnajdzie. Od tej legendy wzięło nazwę miasteczko Aedd Gynvael.
Geniusz: istota z niedostępnych ludziom Wymiarów (Płaszczyzn) Czterech Żywiołów. Rodzaje są cztery, jak żywioły: powietrzne d'jinni, wodne maridy, ogniste ifrity i ziemne d'ao. Geniusz to żywy zbiornik magicznej energii: czarodziej, który zdoła go ujarzmić, nie musi mozolnie czerpać Mocy z Natury i staje się bliski wszechmocy. Stammelford przesunął dzięki d'ao górę zasłaniającą mu widok z wieży, a Geoffrey Monck trzymał podobno d'jinni zamknięte w butlach. Temu, kto ma pieczęć z jego więzienia, geniusz spełnia trzy życzenia, po czym jest wolny i ucieka w swój wymiar. Istoty to złośliwe i przewrotne: robią, co mogą, by życzeń nie dopuścić do głosu, a spełniają je w sposób nieprzewidywalny, czasem zabójczo dosłownie. Ujarzmienie geniusza wymaga żelaznej woli, stalowych nerwów i wielkiej Mocy.
Mieszanki ziół i składników, które nie mają nazw w ludzkich językach, a dla nieprzywykłego człowieka są śmiertelną trucizną. Ciemiężyca, bieluń, głóg i wilczomlecz oddają wiedźminowi pod kontrolę pracę całego ciała (aż do zatrzymania oddechu); pokrzyk, tojad i świetlik dają widzenie w zupełnej ciemności za cenę kredowej twarzy i źrenic na całe tęczówki; czworolist i jaskółcze ziele zapadają w wielogodzinny letarg.
Imię, którym Północ straszy się do dziś: „czasy Falki" to w ustach prostych ludzi synonim epoki palów, szubienic i trupów przy gościńcach, a o wyjątkowych okrucieństwach mówi się, że nie powstydziłaby się ich sama Falka. Wspominają ją i czarodziejki (porównując do jej metod zarówno bestialstwa Scoia'tael, jak i pacyfikacje oddziałów specjalnych króla Demawenda), i farmerzy, którym dzisiejszy kraj coraz bardziej przypomina tamten. Z historii jej rebelii wiadomo na razie tyle, ile pokazuje płótno w Galerii Chwały w Aretuzie: buntownicy Falki obdarli żywcem ze skóry maga Radmira, a gród Mirthe, dawną siedzibę czarodziejów, Falka kazała puścić z dymem. Wkrótce potem spłonęła sama, na stosie, i skończyła jako postać z ludowego obyczaju: temerskie i redańskie dzieci do dziś bawią się w palenie Falki w wigilię Saovine. Kim była naprawdę, wciąż nikt nie opowiada.
Przekleństwo Morza: tak wyspiarze ze Skellige nazywają zgubę, która przychodzi z wody bez ostrzeżenia. Szeptem powtarzano te słowa po sztormie, który pochłonął statek Pavetty i Dunego: morze nie oddało ani ciał, ani szczątków, a sztormu nie przewidział nikt, choć wyspiarze czytają niebo i wodę jak nikt inny na świecie. Był to sztorm, którego miało nie być.
Potwór trupojad, znany Ciri z lekcji Vesemira przy rycinach. Pożera zmarłych: spotyka się go na cmentarzyskach, przy kurhanach, w nekropoliach i na pobojowiskach, ale głodny lub ogarnięty szałem napada też żywych. Walczy się z nim srebrnym mieczem, bo ghul jest wrażliwy na srebro, a także na ostre światło i ogień; tych dwóch broni wiedźmin jednak nie używa, bo każde światło rzuca cienie utrudniające orientację, a walczyć najlepiej w ciemności, przy księżycu albo gwiazdach. Jak inne potwory tej grupy, ghule są reliktami przenikania sfer: w obecnej sferze nie mają własnej niszy ekologicznej i ich zabijanie niczego w przyrodzie nie narusza.
Eliksir, a ściślej maść na specjalne okazje: odrobina wtarta pod oczy sprawia, że twarz promienieje urodą olśniewającą, wyzywającą i groźną, a oczy czarodziejki płoną blaskiem. Pachnie bzem i agrestem. Yennefer używa glamarye przed bramami Gors Velen zamiast dokumentów: w mieście żyjącym z czarodziejek wygląd, który nie zostawia wątpliwości, kim się jest, otwiera drogę lepiej niż jakiekolwiek przedstawianie się.
Niewielki, nieludzki lud górników: gnomy zapylają sobie płuca w kopalniach Mahakamu, a przekonane, że rozbój popłaca bardziej, potrafią zamienić kilof na nóż. Siódemka gnomów tworzyła bandę Renfri i wyginęła co do jednego, gdy kompania porżnęła się nożami przy podziale łupów. Innemu gnomowi Renfri zawdzięcza życie: dał jej emetyk na zatrute jabłko.
Konny posłaniec w królewskiej służbie, rozpoznawalny po blasze z herbem na piersi. Listy mniejszej wagi wozi w skórzanej sakwie na gołym ciele, ale posłania naprawdę sekretne musi zapamiętać i wyrecytować słowo w słowo, a potem wymazać z pamięci. Dekrety dają gońcowi bezwzględne prawo podwody: w każdej wsi i zajeździe może za pokwitowaniem zażądać świeżego konia, dlatego patrzy się na niego z niechęcią i obawą. Fach niemal wymarły w czasach, gdy dwory łączyła magiczna łączność czarodziejów, odżył nagle, gdy królowie przestali powierzać magikom swoje sekrety.
Rzadsza i znacznie większa odmiana ghula, którą rozpoznaje się po trzech kościstych grzebieniach na czaszce. Krótkie, tępe pazury służą mu do rozgrzebywania mogił i rycia w ziemi, mocnymi zębami druzgocze kości, a długim, cienkim ozorem wylizuje z nich rozłożony szpik, swój przysmak. To cholernie niebezpieczny przeciwnik: najmniejsze skaleczenie w walce grozi zakażeniem jadem trupim, które leczy się eliksirem o nazwie Wilga. Dlatego z graveirem nie wolno się zwierać; walczy się z dystansu, a cios zadaje z doskoku.
Królewski namiestnik zarządzający miastem: pilnuje prawa i porządku, sądzi awanturników i reprezentuje władcę. Grododzierżcą Wyzimy jest Velerad.
Miasto, w którym na festynie poznali się Geralt i Jaskier. Poeta musiał stamtąd wiać co koń wyskoczy: dziewczę uwiedzione pod podium dla muzykantów miało czterech rosłych braci, a ci obiecywali wytarzać barda w smole i trocinach. Tak zaczęła się pierwsza wspólna wyprawa przyjaciół na kraniec świata.
Rzeka Białych Kamieni: rzeka płynąca szeroką, wysłaną otoczakami doliną wśród gór wokół Kaer Morhen. W górnym biegu jest tylko płytkim, choć szerokim i wartkim strumieniem, który jeździec forsuje bez trudności, uważając jedynie na śliskie kamienie dna. Niżej, w Kaedwen, w biegu środkowym, staje się przeszkodą nie do pokonania: rwie i łamie się dnem głębokich przepaści.
Kamień z zamkniętym wewnątrz pęcherzykiem powietrza. Szafir-inkluz na srebrnym łańcuszku, noszony dniem i nocą, ma chronić odczarowaną królewnę przed nawrotem uroku, obok palonych w sypialni gałązek jałowca, żarnowca i leszczyny.
Miejsca przecięcia podziemnych żył wodnych, z których czarodzieje czerpią moc: nad intersekcją czerpanie przychodzi najłatwiej. W terenie znaczą je uschłe drzewa i skarlałe rośliny, a omijają wszystkie zwierzęta z jednym wyjątkiem: koty lubią sypiać i odpoczywać właśnie na intersekcjach, bo kot, obok smoka, jest jedynym stworzeniem umiejącym chłonąć moc (po co ją chłonie i jak jej używa, nie wie nikt). Wykrywa się je luźno wyciągniętą dłonią, a sygnałem jest skurcz serdecznego palca. Nieprzypadkowo na tętniących mocą żyłach stawiano od niepamiętnych czasów kromlechy i święte głazy, a świątynię Melitele wybudowano tam, gdzie energii jest pod dostatkiem.
Pierwszy z wielkich magów ludzkości, bohater otwierających Galerię Chwały płócien: na Statku Wygnańców podporządkowuje swej woli Moc i uspokaja fale podczas Pierwszego Lądowania, potem zmusza wodę do wytryśnięcia ze skały i chroni zbiory osadników przed nawałnicą, a z Giambattistą testuje dzieci przybyszów, wyławiając Źródła (tak odkryto Agnes z Glanville, pierwszą kobietę czarodziejkę). Współtworzył też Unię Novigradzką, ugodę władyków, kapłanów, druidów i magów o rozdziale magii od państwa. Vilgefortz opowiada te legendy z ironią (podczas pierwszej podróży Bekker najpewniej rzygał żółcią za burtą, a Moc opanował dopiero po szczęśliwym lądowaniu), ale to od Bekkera i jego towarzyszy zaczyna się cała historia czarodziejskiej konfraterni.
Wielka rzeka Południa, tak szeroka, że z jednego brzegu ledwo widać drugi; o jej sławie mówi się „od Buiny po Jarugę". W czasie wojny z Nilfgaardem stała się linią życia: kto nie odgrodził się nią od Czarnych, szedł pod nóż, więc przy promach kłębiły się tłumy uciekinierów, a wojsko rekwirowało przeprawy i paliło je za sobą. Jaskier ostrzegał wtedy, że rzeka nie zatrzyma najeźdźców na zawsze: zimą, gdy zamarznie, pójdą dalej. Za Jarugą, w dolinie jej dolnego biegu, leży Zarzecze, rodzinne strony kupca Yurgi.
Królestwo Północy, nad którym górują dzikie, niedostępne łańcuchy gór dalekiej Północy. To w tych górach, ponad Kaedwen, leży ukryta warownia wiedźminów Kaer Morhen; drogi do niej strzeże trudna do odnalezienia szczerba przełęczy w granitowej ścianie. Przez środkowy bieg płynącej z tych gór rzeki Gwenllech nie sposób się przeprawić, co dodatkowo odcina okolice twierdzy od świata.
Wiedźmińskie Siedliszcze: górska warownia, w której „produkowało się" takich jak Geralt: dom wiedźminów i siedziba Szkoły Wilka. Z warowni niewiele zostało, nowych wiedźminów już się tam nie robi i nie mieszka w niej nikt oprócz Vesemira, którego Geralt nazywa swoim ojcem, choć więzy krwi ich nie łączą.
Władza zwierzchnia czarodziejów. To jej edykty wyznaczają granice dozwolonej magii: nekromancja, czyli wyciąganie informacji ze zmarłych, jest zakazana właśnie edyktem Kapituły, jak przypomina Jaskrowi Yennefer, uchylając się od przesłuchiwania nieboszczyków.
Bagienny stwór o pająkowatym cielsku obciągniętym zeschłą czarną skórą, szklistych oczach z pionową źrenicą i igłowatych kłach. Gnieździ się na mokradłach (w Blaviken na słonych bagnach przy grobli) i zabija ludzi, ale bez okrucieństwa w tym rozmyślnego: kikimora to bezrozumne bydlę, które morduje, bo jest głodne. Nagrody za nią nikt nie wyznacza, dopóki nikt nie wie, że siedzi w okolicy, o czym boleśnie przekonuje się Geralt.
Nie istnieje: żadnego wiedźmińskiego kodeksu nigdy nie ułożono. Geralt przyznaje się Ioli, że swój kodeks po prostu sobie wymyślił i zwykł się nim zasłaniać, bo ludzie szanują i poważają tych, którzy kierują się kodeksami. Trzymał się go zawsze. „Nie zawsze".
Pradawny kataklizm, od którego zaczęła się magia ludzi: jak wykłada Yennefer, dopiero po Koniunkcji Sfer ludzie nauczyli się posługiwać mocą, i od tego samego momentu spierają się, czy jest ona przekleństwem (orężem Chaosu), błogosławieństwem (Sztuką piękna) czy postępem (Nauką, która kiedyś pozwoli sięgnąć gwiazd). Wszystkie trzy odpowiedzi są prawdziwe naraz. Koniunkcja zamknęła też pewne drzwi: moc jest w ziemi, wodzie, powietrzu i ogniu, ale bywa i za owymi zamkniętymi drzwiami, zza których niekiedy sama wyciąga rękę po wybranych. Taki dotyk każdego przepełnia strachem.
Ogromny potwór morskich głębin, groźny nawet dla statków: zdaniem Geralta z kogi, pod którą czai się kraken, zostałyby pływające deski, a załogę stwór potopiłby jak kocięta. Właśnie dlatego wiedźmin odradza łapanie syreny w sieci i dlatego Essi Daven od razu wyklucza krakena jako sprawcę rzezi poławiaczy: łódź znaleziono przecież całą.
Krępa, brodata Starsza Rasa, która przez cały tom przewija się na marginesach ludzkiego świata: krasnoludzcy kupcy targują się o ceny i oprocentowanie kredytów (a „krasnoludzki bank" to u Calanthe synonim miejsca, gdzie od obietnic rosną odsetki), krasnoludzkie kopalnie w Mahakamie zbijają ceny kamieni szlachetnych w całej okolicy, a najstarsze pismo świata opierało się częściowo na krasnoludzkich ideogramach. Sławę mają też krasnoludzkie przekleństwa („Duvvel hoael!"), bo w plugawości nikt nie przebije krasnoludzkiego grabarza. Pierwszym krasnoludem z krwi i kości, którego oglądamy w akcji, jest Dennis Cranmer, kapitan straży księcia Herewarda: zawodowy żołnierz na ludzkiej służbie, twardy i słowny.
Kolczasty batog, zwany też mayheńskim batogiem: broń tak okrutna, że jej wyrób i posiadanie są surowo zakazane w większości krajów, z Novigradem włącznie. Zakaz nie dotyczy najwyraźniej straży świątynnej Wiecznego Ognia, która nosi lamie otwarcie. Geralt widywał ludzi uderzonych lamią w twarz i twierdzi, że takich twarzy nie sposób zapomnieć.
Lara Dorren aep Shiadhal, elfka z Aen Saevherne, czyli Wiedzących, elity elfiego ludu. Legenda czyni ją połową najsłynniejszej pary kochanków dawnych czasów: ona i czarodziej Cregennan z Lod, elfka i człowiek, mogli stać się początkiem pojednania obu ludów, a ich historia zmieniła się w tragedię, bo rozdzielił ich i zniszczył czas pogardy. Jak było naprawdę, nie wie prawie nikt; ich spotkanie i portret Lary według starożytnej miniatury (dzieło Lydii van Bredevoort) wiszą w Galerii Chwały w Aretuzie. Geralt, postawiony przed tym portretem, zachowuje kamienną twarz, choć Lara Dorren patrzy z niego oczami Ciri.
Ochotnicza formacja zwana też Strażnikami Puszczy, zajmująca się zwalczaniem nieludzi: jej członkowie chełpią się naszpikowanymi strzałami, zarżniętymi lub powieszonymi elfami, borowikami i dziwożonami. Ich strzały mają zębate jak harpuny groty, które paskudnie kaleczą. Geralt szczerze ich nie cierpi, a Jaskier na festynie w Czterech Klonach dorobił im kuplet „chcesz być niczym, bądź Leśniczym", co skończyło się bijatyką, grzywną i czterdziestoosobową obławą na obu przyjaciół.
Rzeka na południu Kaedwen, przekraczana brodami. Leśny szlak od strażnicy na moście wiedzie ku niej jak strzelił, dziesięć dni drogi przez dziką puszczę, i rozwidla się dopiero za rzeką; za Likselą leży też gród, w którym podróżny może szukać schronienia.
Demoniczna bogini, na Wschodzie czczona do dziś pod imieniem Niya. Wedle przepowiedni Eltibalda jej rychły powrót miało zwiastować zaćmienie, Czarne Słońce, a drogę utorować sześćdziesiąt niewiast w złotych koronach. Geralt ma o proroctwie zdanie jednoznaczne: brednia, w dodatku nie do rymu, a wszystkie przyzwoite przepowiednie są do rymu.
Moneta w obiegu na dalekiej północy. W okolicach Hołopola płaci się lintarami, nie orenami: dwieście lintarów za zabicie bazyliszka to „marny pieniądz", pięćset otwiera zaporę na moście. Bywają „oberżnięte", czyli oszukańczo okrojone z kruszcu, dlatego ostrożni każą sobie zapłatę sprawdzić.
Królestwo na południu Północy, sąsiadujące z Aedirn; razem z Rivią tworzy jedno władztwo, dlatego jego panią tytułuje się królową Lyrii i Rivii. Rządzi tu Meve, wdowa po królu, o którym sama mówi bez złudzeń, i władczyni twardej ręki: na rivskim zamku pokazywała dworowi, kto rządzi, tak, że trzęsły się mury. Wojska z Lyrii, w tym sławna Rayla, biją się z komandami Scoia'tael, a w rachubach królów kraj leży niebezpiecznie blisko przyszłego teatru wojny w Dol Angra.
Uważana za szczytowe osiągnięcie czarodziejów sztuka tworzenia: nie iluzji, nie transformacji, lecz nowego bytu z niczego. Kosztuje realny wysiłek: Yennefer, powołując do istnienia czarodziejską pustułkę, poci się z wysiłku, a jej źrenice rozszerza ból. Stworzony ptak żyje naprawdę: potrafi przenieść list, a nawet przemówić za swoją stwórczynię. Sam Geralt przyznaje w duchu, że przy takiej magii wiedźmińskie Znaki wyglądają po prostu śmiesznie.
Góry wchodzące w tytulaturę Foltesta („pan Temerii, Pontaru i Mahakamu"). To tam biją słynne krasnoludzkie kopalnie, a ich bliskość ma skutki całkiem praktyczne: w Wyzimie ceny kamieni szlachetnych są niskie, bo do kopalń za blisko. Kto chce klejnoty dobrze sprzedać, wiezie je do Novigradu.
Księstwo sąsiadujące z Caingorn. Po nagłej i dziwnej śmierci księcia została w nim tylko księżniczka w wieku „łożnicowym", a niechętni obcym władcom wielmoże odkurzyli starą przepowiednię, że mitra i ręka dziewczyny należą się temu, kto pokona smoka. Przepowiednia miała ich chronić; wieść o smoku pod Hołopolem zmieniła ją w zaproszenie.
Wielka latająca bestia o płowym cielsku, nietoperzych skrzydłach i skorpionim ogonie; lud przekręca nazwę na „mandygorę". Zawzięta i terytorialna: głodna potrafi rozsiąść się na zdobyczy pośrodku gościńca i zatkać trakt jak korek flaszkę, bo z łowieckiego terytorium sama nie odleci. Wyjątkowo wielki okaz wiedźmin wycenia na dwieście koron.
Miasto na południu Temerii, oddalone od Wyzimy o blisko dwieście mil; nad czerwonymi dachami wież mariborskiego zamku powiewają srebrno-czarne proporce. Słynie z zamkowej stadniny koni. Latem, gdy nad Północą wisi wojna, właśnie tu rezyduje król Foltest.
Moneta w obiegu w Aedd Gynvael i dolinie Toiny: kolejna lokalna waluta Północy obok orenów i lintarów. Sto marek to według starosty Herboltha „kupa pieniędzy", której nie dałby nawet za dziewięciogłową hydrę; za zabicie zeugla targuje się z wiedźminem od siedemdziesięciu marek do dziewięćdziesięciu pięciu, a wypłaca dziewięćdziesiąt, bo „podatek".
Okrągły medalion na srebrnym łańcuszku z wyobrażeniem wilczego łba z wyszczerzonymi kłami: znak rozpoznawczy wiedźmińskiego fachu, okazywany zamiast listów polecających.
Bogini urodzaju i płodności, opiekunka rolników, ogrodników, miłości, małżeństwa i położnic. Jej kult, jeden z najstarszych, sięgający czasów przedludzkich, wchłonął dawne kulty bogiń-matek i jako jeden z niewielu nie podupada: nie brakuje mu ani wyznawców, ani sponsorów. Trubadur Jaskier tłumaczy to prościej niż uczeni: rodząca kobieta musi wzywać na ratunek jakieś bóstwo, a kobiety rodzić nie przestaną. Najsłynniejsze sanktuarium bogini to świątynia pod Ellander; Melitele nie zabrania swoim kapłankom „niczego. Prawie".
Czysta, pierwotna siła magiczna: żywioł, który u nieszkolonego nosiciela wybucha bez kontroli, tężeje w powietrzu, wygina dym w fantastyczne kształty i porusza wiedźmińskim medalionem. Zdolność do niej bywa dziedziczna i potrafi przeskakiwać pokolenia: babka Pavetty, Adalia, podnosiła most zwodzony ruchem brwi. Myszowór dorzuca jeszcze jedno ograniczenie: dziewica Mocy używać nie może.
„Monstrum albo wiedźmina opisanie": anonimowy, szeroko kolportowany paszkwil, który głosi, że wiedźmini to płody plugawego czarostwa, łotry bez cnoty i sumienia, a ich siedlisko powinno zostać starte z powierzchni ziemi i posypane solą i saletrą. To właśnie ten tekst, podobno anonimowe dzieło jakiegoś czarodzieja, wzburzył przed laty fanatyków i popchnął ich do napaści na Kaer Morhen, w której zginęli prawie wszyscy wiedźmini. Triss Merigold wie też to, o czym się nie mówi: bez pomocy czarodziejów napastnicy nigdy nie zdobyliby zamku.
Właściwie Szlak: otaczająca Kaer Morhen najeżona przeszkodami dróżka, na której wiedźmini trenują szybkość biegu i kontrolę oddechu, przebiegając między innymi po zawieszonym nad jarem omszałym pniu i skacząc przez uskok zwany Gardzielą. „Mordownia" to nazwa nadana ścieżce przez młodych adeptów i nie wzięła się znikąd: na Szlaku i na towarzyszących mu przyrządach (obracającym się „wiatraku" z kijowymi łapami, wahadle, wkopanym w ziemię „grzebieniu" czy długiej wadze) dziesiątki chłopców łamały kości i skręcały karki.
Morska czarownica, znawczyni zaklęć wśród ludu syren. Jej magia przemiany działa w obie strony: potrafi bezboleśnie zamienić ludzkie nogi w elegancki rybi ogon albo syreni ogon w parę zgrabnych nóg, i to, jak pokazała przemiana Sh'eenaz, bez utraty głosu, wbrew balladowym schematom. Robota morszczynki uchodzi za pewniejszą niż kupne „magiczne eliksiry z gwarancją".
Potęga, o której na Północy mówi się na razie półgębkiem, i to ze strachem. Freixenet wypomina Ciri, że przez jej ucieczkę z Nastrogu „wojna z Nilfgaardem wisi na włosku": małżeństwo księżniczki Cintry z księciem Verden miało przypieczętować traktat i sojusz jej babki Calanthe z królem Ervyllem, najwyraźniej wymierzony właśnie w tego południowego sąsiada.
Niski, kędzierzawy lud o charakterystycznych owłosionych stopach, którym buty nie są potrzebne. Wśród ludzi uchodzą za nieludzi (do novigradzkiej „Passiflory" oficjalnie się ich nie wpuszcza, a kupcy sarkają, że niziołki i krasnoludowie trzymają się w interesach razem), ale asymilują się skutecznie: mają farmy, hodowle i kupieckie fortuny. Ludzie z trudem odróżniają jednego niziołka od drugiego, co pierwszy niziołek serii, Dainty Biberveldt, odczuł boleśniej niż ktokolwiek inny.
Moneta bita w Novigradzie, uznawana szeroko poza nim. Skala: tysiąc koron to podobno wystarczające „wpisowe", by zostać rycerzem zakonu Białej Róży.
Moneta Królestw Północy. Skala: trzy tysiące orenów to królewska nagroda za odczarowanie strzygi, a tysiąc to łapówka, za którą wielmoża próbuje kupić wyjazd wiedźmina z miasta.
Zamorska broń miotana: stalowa gwiazdka, którą można ukryć w rękawicy albo za wstążką kapelusza, a wprawną ręką rzucona jest niezawodna i zabójcza na trzydzieści stóp. W locie wyje, co jedni mają za wadę (ostrzeżony cel może się uchylić), a inni za zaletę, bo gwizd potrafi sparaliżować ofiarę strachem. Od roku oriony są na wyposażeniu nilfgaardzkich służb specjalnych.
Miasto ze słynną akademią: to na niej studiował Jaskier. Historia zajmowała drugie miejsce na liście jego ulubionych przedmiotów; pierwsze miała geografia, bo atlas świata był większy i łatwiej było za nim ukryć gąsiorek wódki.
Najstarsze pismo, używane przed wprowadzeniem nowoczesnego alfabetu, oparte jeszcze na runach elfich i krasnoludzkich ideogramach. Księgi pisane Pierwszymi Runami widuje się w bibliotekach świątynnych, a wyjątkowo (jak przekonują się Geralt i Jaskier) także po wsiach na krańcu świata.
Dziecko dwóch ras: półelfa zdradzają delikatne rysy, wielkie oczy i szpiczasto zakończone uszy. Mieszana krew nie gwarantuje niczyjej sympatii: półelf Civril słyszy od ludzi „mieszaniec", a sam z lubością wyzywa innych od mutantów i wybryków natury.
Rzadka sztuka magiczna: zmiana własnej postaci w inne stworzenie. Wieść głosi, że posiadło ją zaledwie kilka osób na świecie; należy do nich Filippa Eilhart, która potrafi przybierać postać wielkiej szarej sowy i w tej postaci bezszelestnie podążać czyimś śladem, na przykład kluczącego po dachach Jaskra.
Wielka rzeka Północy, uchodząca do morza rozległą, mglistą Deltą w okolicach Novigradu i Oxenfurtu. Granica między Redanią a Temerią biegnie środkiem nurtu, tyle że w Delcie, gdzie kępy, łachy i ostrowy bezustannie zmieniają położenie, a farwater jest co dnia inny, nikt nie umie jej wymierzyć, z czego chętnie korzystają celnicy obu brzegów. W czasie przypływu fala wchodząca przez kanały Novigradu niesie w górę mętną ciecz z mydlin i ścieków, a z ponad dwóch tysięcy gatunków ryb, które żyły w rzece pięćdziesiąt lat temu, zostało niecałe dziewięćset. Deltą płynie za to handel: szkuty, barki i komięgi kursują między rzecznym portem Piana a Novigradem, a odkąd Vizimir i Foltest okładają się nawzajem prawami składu i cłami w wojnie celnej, na wodzie roi się od kontroli. Ostatnio Deltę upodobały sobie także okręty wojenne, bo wielmoże wolą rzekę od lasów, w których grasują elfie komanda.
Magiczne przejście między odległymi miejscami: świetlisty zarys drzwi, w którego obramowaniu kłębi się fosforyzująca nicość, a sama podróż to moment czarnej pustki i przenikliwego zimna. Geralt portali nie cierpi z doświadczenia: widział, jak przez „bezpieczny" portal przeleciała połowa podróżnego (drugiej nigdy nie odnaleziono), i zna przypadki ludzi, po których w portalu wszelki słuch zaginął. Portal rzucany w pośpiechu bywa „losowy": wyrzuca nie wiadomo gdzie. Nawet niewidoczny portal zostawia po sobie ślad, który można zaklęciem ustabilizować i przejść nim ponownie, choć taka droga grozi rozerwaniem na sztuki.
Królestwo, w którym właśnie doszło do przewrotu: obalono króla Rhyda, a rządy przejął klan Thyssenidów. Dla polityki to zmiana dynastii, dla giełdy w Novigradzie trzęsienie ziemi: dwór i wojsko Rhyda nosiły się na niebiesko, więc tkalnie Poviss kupowały indygo, a barwą Thyssenidów jest szkarłat. Indygo z dnia na dzień staniało, czerwona koszenila poszła w górę, a na tej różnicy powstała fortuna „kupca Biberveldta".
Stary jak ludzkość zwyczaj: kto uratuje komuś życie w beznadziejnej sytuacji, może zażądać w nagrodę „tego, co pierwsze wyjdzie cię powitać" albo „tego, co w domu zastaniesz, a czego się nie spodziewasz". Czasem będzie to pies albo teściowa, ale bywa, że dziecko-niespodzianka, wskazane przez ślepy los. Taka przysięga tworzy nierozerwalną więź przeznaczenia między żądającym a dzieckiem; prawo i zwyczaj strzegą jednak, by spełniała się tylko wtedy, gdy potwierdzi ją siła przeznaczenia, a potwierdza ją zgoda samego dziecka, nie rodziców. Z przeznaczeniem nie igra się bezkarnie: legendy pamiętają bohaterów oddanych tym prawem (Zatret Voruta, Supree) i karę, jaka spotkała królową Zivelenę, gdy nie dotrzymała obietnicy danej gnomowi Rumpleteltowi. Tym prawem zabrano kiedyś z domu samego Geralta.
Pierwszy etap wiedźmińskiej mutacji, po którym następują kolejne: hormony, zioła, zakażenia wirusami, „i od nowa, i jeszcze raz, do skutku". Chłopców, którzy zniosą Zmiany wyjątkowo dobrze, czekają dalsze, bardziej skomplikowane eksperymenty; z grupy wybranej do nich razem z Geraltem przeżył tylko on. Pamiątką jest jego biel włosów: pełny zanik pigmentu, „skutek uboczny".
Zamierzchły okres, z którego pochodzą potwory takie jak ghule i graveiry: jak wykłada Vesemir na lekcjach teorii, te stwory są w obecnej sferze obce i nie mają w niej własnej niszy ekologicznej, nie uczestniczą w naturalnych układach i powiązaniach przyrody. Z tego płynie ważny dla wiedźminów wniosek: zabijając relikty przenikania sfer, nie narusza się porządku natury.
Aen Ithlinnespeath: wieszczba elfki Ithlinne Aegli aep Aevenien (w ustach ludzkich kapłanów: „wieszczba Itliny"), którą na Północy cytuje się coraz częściej, odkąd wojna z Nilfgaardem nadała starym słowom złowrogą aktualność. Przepowiednia zapowiada nadejście wieku miecza i topora, Czasu Pogardy i wilczej zamieci: Tedd Deireádh, Czasu Końca. Świat ma umrzeć wśród Białego Zimna i Białego Światła, a odrodzić się wraz z nowym słońcem: ze Starszej Krwi, z Hen Ichaer, z zasianego ziarna, które nie wykiełkuje, lecz wybuchnie płomieniem. Znakiem poprzedzającym ma być to, że ziemia wprzód spłynie krwią Aen Seidhe, Krwią Elfów. Gruby kapłan spod dębu Bleobherisa widzi w niej zapowiedź kary bogów, Nilfgaard nazywa ją biczem na grzeszników, a Sheldon Skaggs zbywa ją jako „przepowiednie jakiejś elfiej wariatki" i mydlenie oczu.
Grupa czarów polegających na pchnięciu energii w żądanym kierunku: siła pchnięcia zależy od koncentracji woli i wydanej mocy. Najprostszy czar psychokinetyczny nie wymaga nawet formuły, wystarczą koncentracja i gest, dlatego zaadaptowali go wiedźmini jako Znak Aard. Prawdziwa psychokineza rządzi się żelazną zasadą: wydać wolno tylko tyle mocy, ile się wzięło, bo każda nadwyżka idzie z organizmu czarującego, a w krańcowym przypadku potrafi zabić. Wydawać należy oszczędnie i pod kontrolą, jak mawiała Mistrzyni Yennefer: tak, by postronni nie połapali się, że to ty.
Magiczna metoda wykrywania miejsca pobytu osób zaginionych, zwana też metodą „kryształ, metal, kamień": czarodziej sięga przez aparaturę ku przedmiotom związanym z poszukiwanym. Ma swoje granice, o których wie Tissaia de Vries: wszystko, co nosi Yennefer, jest aktywne magicznie i psychowizją niewykrywalne, więc jeśli Yennefer nie życzy sobie, by wiedziano, gdzie jest, nikt się tego nie dowie.
Gremium magów rozstrzygające sprawy „całego stanu czarodziejskiego". To Rada dała posłuch przepowiedni Eltibalda o Czarnym Słońcu i firmowała polowanie na urodzone po zaćmieniu dziewczęta, wybierając, jak to ujęto, mniejsze zło. Na prośbę księżnej Aridei wysłała do Creyden Stregobora, by zbadał małą Renfri.
Siedziba namiestników, którym podlegają Aedd Gynvael i inne miasta w dolinie Toiny. Namiestnicy zmieniają się tam co sezon, a że co drugi to półelf lub ćwierćelf, starosta Herbolth ma gotowe wyjaśnienie wszystkich nieszczęść: „wszystko, co złe, przez elfów". Każdy nowy namiestnik zaczyna rządy od wymiany grododzierżców i starostów na własnych krewniaków; w Aedd Gynvael ta praktyka kończy się na sławie Cykady.
Rodzinne strony Dainty'ego Biberveldta: osada niziołków, gdzie kupiec ma farmę i hodowlę, a jego teść, Arno Hardbottom, młyn (który omal nie przepadł jako zastaw bankowy). Mieszka tam też małżonka kupca, Gardenia Biberveldt, oraz, jak od pewnego wieczoru wierzy cały Novigrad, liczny klan kuzynów, z „wielką głową do interesów" Dudu Biberveldtem na czele.
Najsłynniejsza banda łowców smoków Północy: Boholt, Niszczuka i Kennet Zdzieblarz. Walczą niezbyt czysto, ale skutecznie: wybili wszystkie oszluzgi i widłogony w Redanii, a przy okazji trzy smoki czerwone i jednego czarnego. Na wyprawy jeżdżą własnym wozem ze sprzętem, interesy stawiają twardo („albo wóz, albo przewóz") i nie uznają nad sobą niczyjej komendy: królowie mogą najwyżej przyjąć ich warunki.
Królestwo Północy, przez które Geralt wędrował już w drodze do Wyzimy; leży w nim miasto Rinde. O czarodzieja tu trudno, odkąd król Heribert nałożył na czary zbójecki podatek: magicy bojkotują stolicę i miasta gorliwe w ściąganiu królewskich danin, a tam, gdzie bojkot działa, kwitnie ogromny popyt na magiczne usługi.
Płochliwe leśne istoty o postaci dziewczyny, tak lękliwe wobec ludzi, że mało kto widział rusałkę z bliska. Wedle tego, co wiadomo w rozdziale czwartym: mówią rzadko i we własnym języku, nie jedzą ludzkiego jadła i potrafią na całe dni znikać w lesie. Od podszywającej się pod nie bruxy odróżnia je proste kryterium: rusałki nie płoszą koni.
Rozumna rasa z dna morza, o której istnieniu ludzie nie mieli pojęcia: łuskowate, wyłupiastookie humanoidy z rybiogadzimi pyskami, grzebieniami i skrzelami, zwinnie biegające na muskularnych nogach. Znają tajniki obróbki metali: noszą hełmy i zbroje z miedzi i szylkretu, walczą kosopodobnymi ostrzami, włóczniami i szablami, a ich szermierze dorównują szybkością wiedźminowi. Sygnałem bojowym służy im dzwon bijący w głębinie. Strzegą marmurowych Schodów u podstawy Smoczych Kłów pod Bremervoord; to ich ostrza stały za rzezią na łodzi poławiaczy pereł. Czym są naprawdę i dokąd wiodą ich Schody, nie wie nikt; syrena Sh'eenaz mówi o nich tylko: to nie dla was.
Leśne bandy elfów, do których dołączają też krasnoludy, gnomy i niziołki; w elfim języku nazwa znaczy „Wiewiórki". Jedni wywodzą ją od wiewiórczych ogonów noszonych przy kołpakach, inni od tego, że bandy mieszkają po borach i karmią się orzeszkami. Walczą w „komandach" (to słowo z języka gnomów) liczących zwykle do dwudziestu głów: poruszają się lasem bezszelestnie jak duchy, ostrzeliwują z ukrycia gościńce, palą osady i mordują pod hasłem „Ludzi do morza". Pierwsze bandy pojawiły się, ledwo wybuchła wojna z Nilfgaardem, i po ludzkich królestwach powtarza się, że to Nilfgaard im płaci i podpowiada hasła. Większość nieludzi potępia Wiewiórki, czasem za cenę życia (półelfi burgrabia z Ban Ard, nawołujący do pokoju, zginął od skrytobójczej strzały), ale strach przed nimi obraca się przeciw wszystkim Starszym Ludom.
Stworzenie niezwykle rzadkie i rozumne, przez ludzi zwane diabłem albo rokitą: nieco ponad sążeń wzrostu, wyłupiaste oczy, kozie rogi i broda, miękkie żujące usta, ciemnorudy włos od pasa po rozdwojone racice i ogon zakończony pędzlem. Silvan mówi (i to w kilku językach), jest łakomym roślinożercą, uwielbia figle oraz zawody, a rozgniewany ciska twardymi przedmiotami z zatrważającą celnością. Stara księga z Dolnej Posady radzi wygonić go poczęstunkiem stopniowanym od orzechów po szare mydło, którego łakomczuch „nie zdzierży". Kodeks Geralta zabrania zabijania stworzeń rozumnych, silvana także.
Wyspy rządzone przez króla Brana: ojczyzna twardych żeglarzy i wojowników, którzy napadają na cudze wybrzeża: „na tych, z którymi są w przymierzu, nie napadają tak często jak na innych", dlatego przymierze z wyspiarzami jest cenne. Wyspiarze noszą skórzane kubraki obszyte foczym futrem i szarfy z kraciastej wełny; do Cintry przybywa stamtąd poselstwo Eista Tuirseach, a wraz z nim przyszły król Cintry.
Smoki właściwe dzieli się umownie według barw: zielone (najpospolitsze, w istocie szarawe jak piach), czerwone (czerwonawe lub ceglaste), czarne (ciemnobrunatne) i najrzadsze białe z dalekiej Północy. Osobna kategoria to smoki złote, do niedawna uznawane za czysty mit: Geralt dowodził, że złoty smok mógłby powstać tylko jako jednorazowa mutacja, a mutanty są sterylne. Rozdział 14 dowodzi, że legenda żyje: złoty Villentretenmerth mówi (telepatycznie, bo rozwidlony język nie pozwala mówić artykułowanie), czyta w myślach i potrafi przybrać każdą postać, z ludzką włącznie. Smoki sypiają w jaskiniach w wielowiekowym letargu, gromadzą skarbce (poluje na nie człowiek, w tym czarodzieje, ceniący smocze zęby i mózg do eliksirów) i budzą w ludziach strach o miasta, bo tylko smok potrafi zagrozić grodowi za murami. Wiedźmini na smoki właściwe nie polują z zasady; zabijają za to smokopodobne gady: widłogony, oszluzgi (bywają prawie tak duże jak smoki) i latawce.
Kraj nad dolną Jarugą, na południe od Temerii. Granicę między nimi wyznacza rzeka Trava, za którą zaczynają się Miechuńskie Lasy. Dzieli się na Górny Sodden i ziemie nadrzeczne sąsiadujące z Zarzeczem. W wojnie z Nilfgaardem Sodden zapłacił straszliwą cenę: przetoczył się tędy pochód Czarnych, a o losach kraju (i całej Północy) rozstrzygnęła wielka bitwa czarodziejów na wzgórzu, które dziś zwie się Górą Czternastu. Ludzie z Soddenu, jak mówi kupiec Yurga, wiedzą o czarodziejach swoje: „za wiele im zawdzięczamy, coby nie wiedzieć, jacy oni".
„Ciągle jeszcze rodzą się na świecie Dzieci Starszej Krwi, o których mówią przepowiednie": tak Eithné, władczyni Brokilonu, nazywa Ciri, córkę czarodziejki i zaczarowanego człowieka. Czym dokładnie jest Starsza Krew, nie wyjaśnia nikt. Widać za to, co robi: Woda Brokilonu nie ima się dziewczynki, wiedźmiński medalion szarpie się pod jej dotykiem, a w bezdrożnym lesie Ciri bezbłędnie, sama nie wie skąd, wyczuwa kierunek.
Język elfów, Aén Seidhe, starszy od ludzkiego wspólnego, którego okruchy przeniknęły do mów wszystkich ras: niziołki i krasnoludy klną po swojemu, a i ludzkie „do diabła" ma swój elfi odpowiednik („A d'yaebl aep arse"). Nazw ludzkich wynalazków (kukurydzy, fasoli, rzepaku czy trójpolówki) Starsza Mowa nie zna wcale, więc mówiący nią muszą wplatać słowa wspólnego.
Potwór zrodzony z klątwy rzuconej na nienarodzone dziecko. Uznane za martwe niemowlę rośnie w trumnie; po latach zaczyna nocami wychodzić z krypty i pożerać ludzi (serce i wątroba ofiar to jej zapas na długie trwanie w letargu). Poluje nocą, najchętniej w pełnie; pali ją srebro. Klątwę można odczynić: trzecie pianie koguta, które zaskoczy strzygę poza sarkofagiem, przywraca jej ludzką postać. Bywa jednak, że potrzeba trzech nocy, a bywają i przypadki beznadziejne.
Rozumny lud morza: od pasa w górę kobiety zapierającej dech urody, od pasa w dół ryby, z łuskowatym ogonem zakończonym wciętą płetwą. Mówią śpiewną odmianą Starszej Mowy, tak melodyjną, że dla ludzkiego ucha bywa trudnym dialektem; potrafią też krzykiem przyzwać inne stwory głębin. Do ich krewniaków należą trytony (samce z ogonami), nereidy i morskie nimfy, a magią służy im morska czarownica, morszczynka. Nie zawsze i nie wszędzie są przyjazne ludziom. Pierwsza syrena serii, Sh'eenaz, pływa w morzu u wybrzeży Bremervoord.
Wiedźmińska szkoła z siedzibą w Kaer Morhen, której znakiem jest medalion z wilczym łbem, ten sam, który Geralt dostał, ruszając po raz pierwszy na szlak.
Porozumiewanie się myślą, bez użycia głosu. W wydaniu mistrzowskim bywa niezauważalne: Yennefer potrafi prowadzić z Ciri długą rozmowę telepatycznie tak płynnie, że dziewczynka orientuje się dopiero, gdy nauczycielka jej to uświadomi. Zdolność odbioru cudzych myśli bywa też mimowolna: wystarczy „usłyszeć", jak ktoś myśli. Telepatią, zamiast odebranego głosu, porozumiewa się również Lydia van Bredevoort, asystentka Vilgefortza.
Magiczne przenoszenie się na odległość przez rozbłyskujące owale portali. Czarodzieje podróżują teleportami na wielkie dystanse, z przesiadkami, jak Tissaia de Vries w drodze do Vilgefortza (trzy przesiadki, wszędzie paskudna pogoda). Teleport potrafi też służyć jako droga ucieczki i źródło mocy zarazem: z gorejącego owalu można czerpać czystą energię, o czym boleśnie przekonuje się Geralt w oxenfurckim zaułku, gdy moc z portalu przechwytuje Rience.
Wyspa u zachodnich wybrzeży, o krok od portowego miasta Gors Velen. Z bliska nie przypomina wyspy: to wbity w morskie dno gigantyczny kamienny słup, zigurat obwiedziony spiralną drogą, zygzakami schodów i tarasami zielonymi od gajów i ogrodów. Wszystko na niej zbudowały elfy (mówi się, że elfią magią), ale od niepamiętnych czasów Thanedd należy do czarodziejów. Białe wieże i kopuły pałaców zdają się nie zbudowane, lecz wykute w stokach morskiej góry: u podnóża czerwienią się dachy Loxii, przez którą wiedzie jedyna droga z mostu na górne tarasy; wyżej trzyma się skał Aretuza, słynna szkoła czarodziejek; pod szczytem lśnią kopuły pałacu Garstang, a na samym wierzchołku stoi samotna wieża z blankami, Tor Lara, Wieża Mewy, która w burzę tak ściąga pioruny, że zdaje się stać w ogniu. To w Garstangu zwołano na początek lipca wielki zjazd czarodziejów, o którym mówi cała Północ: królowie posyłają sobie w sekretnych posłaniach rady, by zjazdu „Mądrali" nie zaszczycać obecnością, a Codringher ocenia, że spotkanie może wiele zmienić w nadciągającej wojnie.
Stolica Redanii, siedziba dworu króla Vizimira. To stąd rozchodzą się nici redańskiego wywiadu, którym kieruje Dijkstra, i tu w razie potrzeby znikają ludzie, których jego służba bierze pod opiekę, jak spalony po napaści Rience'a Jaskier.
Szantaż wzięty z masakry w Tridam: zbójcy mordowali tam zakładników z zajętego promu jednego po drugim, póki baron nie uwolnił ich uwięzionych kamratów. Baron tłumaczył się potem, że wybrał mniejsze zło. „Postawić komuś tridamskie ultimatum" znaczy więc: mordować niewinnych, aż przeciwnik ustąpi. Renfri stawia takie ultimatum Stregoborowi: jarmarczny tłum w murach rynku Blaviken ma być jej promem.
Stworzenia znane m.in. z budowania mostów: to trolle wzniosły dawnymi czasy most nad przepaścią Braa w Górach Pustulskich i pobierały na nim słone myto, aż ruch ustał i trolle „z torbami poszły". Most przetrwał je o całe pokolenia.
Miasto, z którego pisze się Yennefer: tam stoi jej dom, pełen osobliwej kolekcji z wypchanym jednorożcem na czele. Geralt mieszkał u niej w Vengerbergu przez pół roku i stamtąd właśnie uciekł po cichu, bez pożegnania; do tej ucieczki oboje obiecali sobie nie wracać. To także pierwszy trop dla każdego, kto chciałby czarodziejkę odnaleźć: Istredd zapowiada, że pojedzie za nią „do Vengerbergu, na koniec świata".
Królestwo króla Ervylla, graniczące z Brokilonem; barwy Verden to złoto-czarna szachownica, a warownią króla jest zamek Nastrog, gdzie miał się odbyć ślub następcy tronu Kistrina z Ciri. Ervyll nienawidzi driad (płaci za każdy driadzi skalp) i dla pretekstu do wspólnej wyprawy na las nie zawahał się wymordować własnych kupców. U jego boku służył jako wojewoda Freixenet, dawny baron z Hamm.
Kult panujący w Novigradzie: niegasnący płomień, symbol przetrwania, „droga wskazana w mroku" i nadzieja dla wszystkich bez wyjątku. Ogień płonie w dziewiętnastu świątyniach miasta, a jego święta moc ma nie dopuszczać do murów żadnego potwora; kto twierdzi inaczej, jest heretykiem i idzie na stos, a majątek mu się konfiskuje. Kościołem kieruje hierarcha, faktyczny władca miasta; podlega mu straż świątynna z lamiami oraz tajna służba namiestnika Chappelle'a. W całej okolicy trwa właśnie budowa nowych ołtarzy Wiecznego Ognia, a kapłanom potrzeba do nich zniczy.
Uczeni w magii, zajmujący się badaniem przyczyn zjawisk magicznych: to ich wzywają władcy, gdy dzieje się coś nadprzyrodzonego. Poznajemy ich z opinii Velerada: „wydrwigrosze z gwiazdkami na kapeluszach", noszący laski „chyba do odpędzania psów". Od wiedźminów różni ich to, że pytają „dlaczego". Wiedźminom wystarcza wiedza, jak zwalczać.
Zawodowy, wędrowny zabójca potworów, pracujący za pieniądze według cechowego kodeksu (który m.in. zabrania opowiadać o wykonywanej robocie). Profesja na tyle nowa, że starsi ludzie wciąż się jej dziwią, a na tyle potrzebna, że królowie przybijają orędzia na rozstajach. Wiedźmini od dziecka przywykają do eliksirów, które zwykłego człowieka by zabiły, walczą srebrem i Znakami i nie biorą zapłaty z góry.
Zwana też Mądrą: dziwna kobieta lub dziewczyna trafiająca się po wsiach, której rad chłopi zasięgają w każdej niemal sprawie i słuchają ślepo, bo doświadczenie uczy, że na dłuższą metę Mądre zawsze mają słuszność. Ich rady bywają jednak sprzeczne z polityką panów (od wybicia stad zarodowych po migracje całych wsi), więc wielmoże tępią „zabobon" bez przebierania w środkach, a kmiecie nauczyli się swoje wieszczki ukrywać.
Tor Zireael, mityczna, do dziś nie odnaleziona siedziba elfich magów i mędrców. Według elfich przekazów łączy ją teleport z Tor Larą, Wieżą Mewy na szczycie Thanedd. Czarodzieje portal w Tor Larze rzeczywiście wykryli, ale okazał się nieodwracalnie spaczony: niesie chaotycznie, a że eksperymenty kosztowały ofiary w ludziach, przejście zablokowano, choć chętnych, by zasłynąć jako eksplorator Tor Zireael, nie brakowało.
Człekokształtny drapieżnik zmieniający postać, krążący nocami po lasach. Bywa głodny i wściekły, ale i wilkołaka obowiązują pewne granice: ten, który nad ranem podkradł się do biwaku nad Dol Adalatte, zobaczył, że przy dogasającym ognisku śpiewa Jaskier, posłuchał chwilę i poszedł sobie.
Latający jaszczur o ciemnej łusce, długiej szyi, kolczastym ogonie i ostrych, białych, stożkowatych zębach; w Starszej Mowie wyyern. Bestia groźna, ale pospolita, czym różni się od legendarnego bazyliszka, za którego lubią ją podawać jarmarczni zwierzołapi: nie zabija ani oddechem, ani spojrzeniem, za to łapami, zębami i smagnięciami ogona potrafi zmasakrować człowieka w mgnieniu oka. Nawet młody, zagłodzony i pokaleczony okaz, jaki wyrwał się z klatki na rynku Gors Velen, wywołuje panikę całego jarmarku.
Przezroczysty płyn podawany w Brokilonie ludzkim dziewczynkom, które mają zostać driadami: zawarte w nim toksyczne, halucynogenne taniny niszczą pamięć dawnego życia. Geralt widział kiedyś, jak wygląda ta próba: konwulsje, gasnący krzyk i martwa pustka w oczach. Wiedźmini są na taniny uodpornieni, a jednak puchar z nekropolii Craag An, wypity w Drzewie Eithné, rzuca Geralta w wizje przeszłości i przeznaczenia. Na Ciri Woda nie działa wcale, a dla Pani Brokilonu to znak Starszej Krwi.
Skolopendromorf: olbrzymi wij długości dwóch sążni, o płaskich, pancernych segmentach ciemnobrązowego cielska, jaskrawożółtych, haczykowatych odnóżach migających w trawie jak wiosła galery i ociekających jadem kleszczach. Ofiarę namierza drgającymi czułkami, łowiącymi zapach i ciepło, a dopadłszy, oplata ją tylną częścią cielska z potworną siłą. Chitynowej skorupy nie bierze miecz, jeśli cios nie trafi między płyty; „yghern" to nazwa z mowy driad, które na jego widok radzą jedno: wraz na drzewo.
Legendarne miasto pochłonięte przez fale: „Ys Pod Wodami", gród otchłani, o którym opowiada się, że jego dzwon bije spod wody, by potępieńcy przypominali żywym o swoim losie. Jaskier jest pewien, że właśnie do Ys wiodą marmurowe Schody odkryte u podstawy Smoczych Kłów pod Bremervoord, zwłaszcza gdy z głębiny naprawdę odzywa się dzwon. Czy ma rację, nie dowiaduje się nikt: głębina okazuje się mieć żywych, uzbrojonych strażników.
Wodne potworzysko z Delty Pontaru: kostropate, długie na dwa sążnie i podobne do obrośniętego glonami pnia, o dziesięciu łapach najeżonych kolcami jak odnóża modliszki i sierpowatych szczękach tnących niby piły. Zdaniem Geralta żagnice żyły w Delcie od zawsze i polowały na małe morświny rzeczne; gdy ludzie wytrzebili morświny dla futer i tłuszczu, a tamy i kanały zamuliły rzekę, bestia zmutowała, przystosowała się i urosła, odkrywszy, że każda szkuta z bydłem i pasażerami to jeden wielki półmisek z żarciem. Uczeni z Akademii Oxenfurckiej długo mieli ją za ludową bajędę, myląc ją z wytępioną rodziną Hyphydridae albo z żyrytwą (zwaną w Starszej Mowie cinerea), aż naoczna demonstracja skłoniła magistra Linusa Pitta do wpisania nowego gatunku do ksiąg pod nazwą Everetia maxiliosa pitti.
Amulet, który wedle powszechnej opinii chroni przed czarami i „sztuczkami". Opinia jest równie powszechna, co błędna, o czym boleśnie przekonuje się Ostrit.
Daleki kraj, z którego pochodzą wolne wojowniczki: kobiety od dziecka szkolone do walki, nieprześcignione z szablą, znaczone szerokimi, sinymi pasami tatuażu biegnącymi od kącików oczu ku uszom. Mają własny język (wspólnym mówią słabo) i własne obyczaje; o samej Zerrikanii powiada się, że składa się tam ofiary przed podobizną smoka.
Potwór śmietnisk: ogromny, bulwiasty korpus podobny do groteskowego kartofla, uzbrojony w kolczaste macki z przyssawkami i paszczę pełną wielkich, klockowatych zębów; ślepia blado fosforyzują, a rozprute cielsko rozlewa się jak przekłuty pęcherz. Zeugl bytuje w kupie odpadków, z której poluje, i potrafi pożreć ośmioro ludzi, nim kto wezwie wiedźmina. Według teorii Istredda to nowa mutacja przystosowana do środowiska stworzonego przez człowieka, jak pseudoszczury w kanałach, płaskwy w ściekach i tajęże w stawach młyńskich, zajmujące miejsce wymierających stworów z lasów i moczarów. Zeugle są dwupłciowe jak ślimaki, więc po zabiciu dorosłej sztuki warto po miesiącu spenetrować wysypisko z psami; małe zeugle nie są groźne.
Prosty wiedźmiński Znak kreślony dłonią: uderza w przeciwnika niewidzialną falą, zdolną odrzucić w tył nawet strzygę. Podtrzymywanie Znaku szybko wyczerpuje, a silny potwór potrafi krok po kroku przełamać jego napór.
Wiedźmiński Znak uspokajający umysł: Geralt kreśli go dłonią nad łbem spłoszonej klaczy, szepcząc zaklęcie. Działa szybko, ale kosztem żywości: uspokojone zwierzę porusza się tępo i sztywno, jak odurzone.
Wiedźmiński Znak składany ze skrzyżowanych przegubów obu rąk: amortyzuje impet ciosów i upadków. To on ratuje Geraltowi kości, gdy fala wrzasku bruxy ciska nim o mur.
Wiedźmiński Znak ognia: złożone w Znak palce wytwarzają żar zdolny przepalić powróz. Geralt używa go w najgorszych możliwych warunkach: na ślepo, ze związanymi rękami, przypalając więzy (i kostki) Yennefer.
Wiedźmiński Znak ochronny: niewidzialna osłona rzucana rozwartymi palcami. Zatrzymuje atak, lecz nie jest niezniszczalny: dostatecznie potężne uderzenie, jak fala wrzasku bruxy, potrafi go przełamać.
Wiedźmiński Znak ochronny, kreślony na powierzchni, którą ma zabezpieczyć: Geralt pieczętuje nim od wewnątrz płytę sarkofagu, by strzyga nie dostała się do własnej trumny przed świtem.
Rzadki i potężny artefakt służący głównie prorokom i wyroczniom: przepowiada przyszłość bezbłędnie, choć zawile. Księżna Aridea z Creyden odziedziczyła takie zwierciadło po przodkach biegłych w magii i usłyszała od niego, że zginie z ręki albo z winy pasierbicy. Wedle złośliwej klasyfikacji Geralta Zwierciadła Nehaleni dzielą się na uprzejme i rozbite.
Osoba obdarzona niekontrolowanymi zdolnościami medialnymi: Źródło zapada w sen na jawie, wieszczy i prorokuje obcym głosem, roztacza przy tym potężną magiczną aurę (wyczuwalną dla czarodziejów, a niemal równie dobrze dla wiedźminów), potrafi też odpowiadać na pytania zadane tylko w myślach. Po ustaniu transu w Źródle może nie zostać nawet ślad magii, a ono samo nie pamięta niczego. Takie zdolności rozpoznaje się magicznie; Triss Merigold zajęło to niecałe pół godziny.